اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
77
إِن‌َّ هذَا القُرآن‌َ يَهدِي لِلَّتِي هِي‌َ أَقوَم‌ُ وَ يُبَشِّرُ المُؤمِنِين‌َ الَّذِين‌َ يَعمَلُون‌َ الصّالِحات‌ِ أَن‌َّ لَهُم أَجراً کَبِيراً «9»
محققا اينکه قرآن مجيد راهنمايي مي‌کند راهي را که آن راه محکمترين راهها است و بشارت ميدهد مؤمنين را إِن‌َّ هذَا القُرآن‌َ يَهدِي لِلَّتِي هِي‌َ أَقوَم‌ُ اولا قرآن بنفسه بزرگترين معجزات باقيه است تا صبح قيامت و ما در مجلد اول در مقدمه جهات معجزه قرآن را از شش جهت بيان کرديم.
و ثانيا امتياز قرآن با ساير معجزات اينست که ساير معجزات بايد مقرون بدعوت مدعي رسالت باشد و بايد مدعي رسالت داراي جميع شرايط رسالت و فاقد جميع موانع باشد ولي قرآن بنفسه حاوي جميع اينها هست.
و ثالثا قرآن مشتمل بر جميع عقايد حقه از توحيد و صفات ربوبي و عدل الهي و نبوت و رسالت جميع انبياء و رسل و خصوصيات معاد و امامت ائمه هدي
جلد 12 - صفحه 226
که مادر مجلد دوم کلم الطيب قريب هشتاد آيه ذکر کرده‌ايم و هفت آيه که دلالتش واضحتر بود شرح کرده‌ايم و مشتمل بر جميع اخلاق حميده و تنزيه از اخلاق رذيله و وظائف دينيه از عبادات و معاملات و معاشرات و مواريث و حدود و ديات و غير اينها است و فارق بين حق و باطل و صدق و کذب و نفع و ضرر و حسن و قبح و سعادت و شقاوت و خير و شر و بالجمله عقل خارجيست چنانچه عقل شرع داخليست و اينکه در بعضي اخبار تفسير بايمان و ولايت و امام شده بيان مصداق است چنانچه مکرر اشاره شده وَ يُبَشِّرُ المُؤمِنِين‌َ سر تا سر قرآن بشارات بسيار دارد در بعضي بشارت بمؤمنين در بعضي بشارت باهل ايمان و تقوي در بعضي بشارت باهل ايمان و اعمال صالحه اللهم بحق هذا القرآن اجعلنا من اهله الَّذِين‌َ يَعمَلُون‌َ الصّالِحات‌ِ أَن‌َّ لَهُم أَجراً کَبِيراً کساني که عمل نمايند اعمال صالحات را محققا از براي آنها است اجر بزرگي الَّذِين‌َ يَعمَلُون‌َ الصّالِحات‌ِ اينکه جمله را چند نحو ممکن است تفسير نمود.
اولا کلمه الّذين ممکن است صفت مؤمنين باشد يعني قرآن بشارت ميدهد مؤمنيني که اعمال صالحه بجا مي‌آورند بنا بر اينکه جمله أَن‌َّ لَهُم أَجراً کَبِيراً بشارت قرآن باشد يعني قرآن بشارت ميدهد مؤمنيني که يَعمَلُون‌َ الصّالِحات‌ِ اينکه از براي آنها اجر بسيار بزرگي است و ممکن است جمله مستقله باشد يعني کساني که اعمال صالحه دارند از براي آنها اجر بزرگيست و اينکه اظهر است زيرا بمعني اول مناسب اينکه بود که بفرمايد بان لهم.
و ثانيا مراد از يَعمَلُون‌َ الصّالِحات‌ِ اينکه نيست که جميع اعمال صالحه را بجا بياورند زيرا بر احدي ميسور نيست مثلا در زمان واحد بسا صد عمل صالح است انسان يکي از آنها را ميتواند بجا آورد نماز کند قرآن قرائت کند دعا کند ارشاد جاهل کند امر بمعروف کند قضاء حاجت مؤمن کند و امثال اينها و نيز مراد اينکه نيست که تمام اعمال آنها صالحه باشد زيرا انسان اعمال مباحه بسيار دارد
جلد 12 - صفحه 227
از مأکولات مشروبات مکالمات نوم و امثال اينها بلکه مراد اينست که اعمال صالحه دارد و لو بعض از آنها.