يکى از احکام تورات، وجوب تعطيل کردن شنبه بود که حرص و آز، گروهى از بنى‌اسرائيل را به کار واداشت و با حيله‌اى که بعداً خواهيم گفت، روزهاى شنبه، کار مى‌کردند. لذا خداوند، افراد حيله‌گر را به صورت بوزينه در آورد تا درس عبرتى براى ديگران باشد. اين ماجرا علاوه بر اين آيه در سوره اعراف «1» نيز آمده است. و اصولًا مسخ چهره، يکى از عذاب‌هاى الهى و تحقّق قهر خداوندى است. گروهى از مسيحيان نيز بعد از نزول مائده آسمانى، کفر ورزيدند که به شکل بوزينه و خوک در آمدند. «وَ جَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَ الْخَنازِيرَ» «2»
کلمه‌ى «سبت» به معناى قطع و دست کشيدن از کار است. چنانکه در آيه‌اى ديگر، درباره‌ى نقش خواب فرموده است: «وَ جَعَلْنا نَوْمَکُمْ سُباتاً» «3» و لذا شنبه، روز تعطيلى يهود، «يوم السبت» ناميده شده است.
«خاسِئِينَ» از ماده «خسأ» به معنى «طرد نمودن» است. اين واژه ابتدا براى طرد سگ بکار رفته، ولى سپس به طور عام استعمال شده است. در آيه بجاى «قردة خاسئة»، «خاسِئِينَ» فرموده که صفت براى جمع مذکّر عاقل است، شايد اين استعمال براى آن است که جسم آنان تبديل به بوزينه شده، نه روح و عقل انسانى آنان. زيرا در اين صورت، عذابِ بيشترى مى‌کشند. هر چند که برخى، همانند مراغى در تفسير خود، مراد از بوزينه شدن را يک تشبيه دانسته و گفته‌اند: اين آيه نيز نظير آيه‌ى «کَمَثَلِ الْحِمارِ» و يا «کَالْأَنْعامِ»* است.
يعنى مسخ معنوى آنان منظور است، نه مسخ صورى و ظاهرى. ولى در تفسير اطيب‌البيان روايتى از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده است که فرمودند: خداوند هفتصد امّت را در تاريخ به خاطر کفرشان، تغيير چهره داده و به سيزده نوع حيوان، تبديل شده‌اند. «4»
«1». اعراف، 163- 166.
«2». مائده، 60.
«3». نبأ، 9.
«4». بحار، ج 14، ص 787.
جلد 1 - صفحه 132
همان گونه که در روايات مى‌خوانيم دامنه مسخ در قيامت با توجّه به خصوصيّات روحى افراد، گسترده‌تر خواهد بود. در قيامت مردم ده گونه محشور مى‌شوند:
1. شايعه‌سازان، به صورت ميمون. 2. حرام خواران، به صورت خوک. 3. رباخواران، واژگونه.
4. قاضى ناحقّ، کور. 5. خودخواهان مغرور، کر و لال. 6. عالم بى‌عمل، در حال جويدن زبان خود. 7. همسايه آزار، دست و پا بريده. 8. خبرچين، آويخته به شاخه‌هاى آتش. 9. عيّاشان، بد بوتر از مردار. 10. مستکبران، در پوششى از آتش. «1»