تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
لا يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ قَدْ خَلَتْ سُنَّةُ الْأَوَّلِينَ «13»
لا يُؤْمِنُونَ بِهِ: ايمان نمىآورند به آن، يعنى با وجود اعراض آنها از قرآن، ما آن را در قلوب آنها در مىآوريم و به توسط ابلاغ پيغمبر به ايشان مىرسانيم به جهت اتمام حجت.
تبصره: توهّم نشود که استهزاء يا کفر و شرک را در قلوب کفار، خدا داخل فرمايد، نعوذ باللّه، زيرا اولا: آن که «ذکر» در آيه متقدمه به معنى قرآن است به اتفاق، پس ضمير «نسلکه» راجع به قرآن باشد. ثانيا: منافى «لا يؤمنون» خواهد بود، چه اسناد عدم ايمان به ايشان شده. ثالثا: اگر حق تعالى ايجاد کفر
جلد 7 - صفحه 89
و شرک در قلوب کفار نموده باشد، هر آينه معذور و مذموم نبودند، و حال آن که سوق آيه بر سبيل مذمت است.
وَ قَدْ خَلَتْ سُنَّةُ الْأَوَّلِينَ: و بتحقيق گذشته است عادت و سنت الهى در هلاک پيشينيان، يعنى هر که از آنها هلاک شده به سبب ترک قبول حق و تکذيب رسل بوده. آيه شريفه وعيد مکذبين پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است که ايمان نياورده و بعد از ظهور معجزات واضحه، اقتراح آيات نموده، و در نزول ملائکه بر گواهى مبالغه مىکردند، نزد ابن عباس معنى آنکه: گذشته است عادت پيشينيان در تکذيب، يعنى عادت امم سابقه آن بوده که تکذيب پيغمبران خود کنند و از روى عناد نظر در معجزات ايشان ننموده، آيات ديگر طلب کنند.