1- فکر خطرناک، انسان را به کار خطرناک مى‌کشاند. لَيُوسُفُ ... أَحَبُ ... اقْتُلُوا
2- احساس تبعيض در محبّت از طرف فرزندان، آنها را تا حدّ برادرکشى سوق مى‌دهد. (گرچه شدّت علاقه‌ى پدر به يوسف بى دليل نبود، بلکه به خاطر کمالات او بود، ولى برادران احساس تبعيض کردند و خيال کردند علاقه‌ى بى‌دليل است و همين احساس، آنان را به توطئه وادار کرد) أَحَبُّ إِلى أَبِينا ... اقْتُلُوا*
«1». تفسير نمونه به نقل از بحار، ج 74، ص 78.
جلد 4 - صفحه 164
3- از منظر کوته نظران، حذف فيزيکى رقيب بهترين راه است. «اقْتُلُوا يُوسُفَ»*
4- حسادت، انسان را تا برادرکشى سوق مى‌دهد. «اقْتُلُوا يُوسُفَ»
5- گناهکاران يکديگر را در انجام گناه وسوسه کرده و از همداستانى با يکديگر نيرو مى‌گيرند. (برادران به يکديگر دستور بکشيد و بيفکنيد مى‌دادند) اقْتُلُوا ... أَوِ اطْرَحُوهُ*
6- انسان، خواهان محبوبيّت است و کمبود محبّت مايه‌ى بزرگ‌ترين خطرات و انحرافات است. «يَخْلُ لَکُمْ وَجْهُ أَبِيکُمْ»
7- حسودان گمان مى‌کنند که: از دل برود هر آنچه از ديده برفت. اقْتُلُوا يُوسُفَ ... يَخْلُ لَکُمْ وَجْهُ أَبِيکُمْ (برادران گمان مى‌کردند اگر پدر يوسف را نبيند، از فکر يوسف بيرون خواهد رفت و تمام فکرش در ما متمرکز خواهد شد)*
8- با اينکه قرآن راه کسب محبوبيّت را ايمان و عمل صالح معرّفى مى‌کند؛ «إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا»، «1» امّا شيطان، راه محبوب شدن را برادرکشى ترسيم مى‌کند. اقْتُلُوا ... يَخْلُ لَکُمْ وَجْهُ أَبِيکُمْ
9- حسود خيال مى‌کند با نابود کردن ديگران، نعمت‌ها براى او مى‌شود. اقْتُلُوا ... يَخْلُ لَکُمْ وَجْهُ أَبِيکُمْ
10- شيطان با وعده‌ى توبه در آينده، راه گناه امروز را باز مى‌کند. «وَ تَکُونُوا مِنْ بَعْدِهِ قَوْماً صالِحِينَ»
11- علم وآگاهى، هميشه عامل دورى از انحراف نيست. برادران با آنکه قتل يا تبعيد يوسف را بد مى‌دانستند؛ «تَکُونُوا مِنْ بَعْدِهِ قَوْماً صالِحِينَ» امّا اقدام کردند.
12- سخن از توبه قبل از انجام گناه، فريب دادن وجدان و گشودن راه گناه است.
(برادران به يکديگر مى‌گفتند: شما يوسف را نابود کنيد بعد با توبه از افراد صالح مى‌شويم) «تَکُونُوا مِنْ بَعْدِهِ قَوْماً صالِحِينَ»*
«1». مريم، 96.
تفسير نور(10جلدى)، ج4، ص: 165