1- دعاى قلبى، استجابت قطعى دارد. دعايى که همراه با ياد دائمى خدا؛ «يذکرون» فکر؛ «يتفکّرون» و ستايش خدا باشد، «سبحانک» قطعاً مستجاب مى‌شود. «فَاسْتَجابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ»
2- دعاى اهل فکر و ذکر، به سرعت مستجاب مى‌شود. «فاستجاب»
3- استجابت دعا، جلوه‌اى از ربوبيّت الهى است. «فَاسْتَجابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ»
4- در جهان‌بينى الهى، هيچ عملى بدون پاداش نيست. «لا أُضِيعُ عَمَلَ عامِلٍ»
5- دعائى مستجاب مى‌شود که همراه با عمل و تلاش دعا کننده باشد، گرچه خود دعا نيز نوعى عمل است. «فَاسْتَجابَ لَهُمْ ... لا أُضِيعُ عَمَلَ عامِلٍ»
6- عمل و عامل هر دو مورد توجّهند. حُسن فعلى و حُسن فاعلى هر دو مدّ نظر هستند. «لا أُضِيعُ عَمَلَ عامِلٍ»
7- تنها به عمل مؤمنان پاداش داده مى‌شود، چرا که اعمال کفّار بى‌ارزش و حبط و نابود مى‌گردد. «عَمَلَ عامِلٍ مِنْکُمْ»
8- در بينش الهى، مرد و زن در رسيدن به مقام والاى انسانى برابر هستند. «مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثى»
9- جنس مرد برتر از زن نيست. «مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثى بَعْضُکُمْ مِنْ بَعْضٍ»
10- در جامعه اسلامى، همه‌ى مسلمانان از يک پيکرند. «بَعْضُکُمْ مِنْ بَعْضٍ»
11- تا گناهان وعيوب محو نشود، کسى وارد بهشت نمى‌شود. «لَأُکَفِّرَنَّ ... لَأُدْخِلَنَّهُمْ»
12- هجرت، جهاد، تبعيد و تحمّل آزار در راه خدا؛ زمينه‌هاى عفو خداوند هستند. «هاجَرُوا، أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ ... لَأُکَفِّرَنَّ عَنْهُمْ ...»
13- علاقه به وطن، يک حقّ پذيرفته شده‌ى قرآنى است و گرفتن اين حق، ظلم است. «أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ»
14- در پيمودن راه خدا؛ هجرت، تبعيد، شکنجه و جهاد و شهادت لازم است.
جلد 1 - صفحه 681
«فِي سَبِيلِي»
15- به خاطر بعضى لغزشها، افراد را طرد نکنيم. در اين آيه، خردمندانى که حتّى از اولياى خدا و اهل بهشتند، سابقه‌اى از لغزش دارند، ولى خداوند آنها را مى‌پوشاند. «لَأُکَفِّرَنَّ»
16- عنايت و توجّه مخصوص خداوند، براى خردمندان مؤمن است. «لا أُضِيعُ ... لَأُکَفِّرَنَّ ... لَأُدْخِلَنَّهُمْ ...» همه‌ى اين فعلها به صيغه متکلم وحده آمده است. به علاوه کلمه‌ى «ربّهم» نشانه‌ى عنايت خاص خداوند به خردمندان است.
17- در تحقق وعده‌هاى خداوند، ذرّه‌اى شک و ترديد وجود ندارد. تمام وعده‌ها با تأکيد بيان شده است. «أَنِّي ... لَأُکَفِّرَنَّ ... لَأُدْخِلَنَّهُمْ»
18- هر پاداشى ممکن است با تغيير مکان و زمان ارزش خود را از دست بدهد، اما پاداش‌هاى الهى مطابق فطرت و خلقت انسان است و هرگز از ارزش آن کاسته نمى‌شود. «جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ ...»
19- نهرهاى بهشت، هم از پاى درختان آن جارى است؛ «جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا» و هم از زير جايگاه مسکونى بهشتيان. «مِنْ تَحْتِهِمْ»*
20- مغفرت و بهشت، ثوابى عمومى است، ولى آن ثوابى که در شأن لطف خدا و مؤمنان است، ثواب ديگرى است که فقط نزد خداست و ما از آن خبر نداريم.
«وَ اللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوابِ»
21- پاداش‌هاى الهى براى مردم به طور کامل قابل وصف نيست، همين اندازه بدانيم که از هر پاداشى بهتر است. «وَ اللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوابِ»
22- پاداش‌هاى الهى، همراه با انواع کرامت‌هاست. «وَ اللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوابِ»