تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
مَتاعٌ قَلِيلٌ ثُمَّ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمِهادُ (197)
مَتاعٌ قَلِيلٌ: بهره و حظ اندکى است به جهت کوتاهى مدت آن، يا در جنب نعمتى که خداوند براى مؤمنين مهيا فرموده، تمام نعم دنيا هيچ است. از حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مروى است که فرمود: آنچه در دنيا باشد، نيست مگر مثل آنکه يکى از شما انگشت خود را در دريا فرو برد، پس بايد نظر کند آنچه از دريا به انگشت او چسبيده، با وجود کمى آن سريع الزوال است «1». بنابراين کفار هر چه در تحصيل نعم محقر دنيويه کوشند، عاقبت آن را چشم پوشند. ثُمَّ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ: پس جايگاه آنها جهنم باشد، وَ بِئْسَ الْمِهادُ:
«1» بحار الانوار، جلد 73، صفحه 119، حديث 110.
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 335
و بد آرامگاهى و بد موضع گسترده‌اى است جهنم براى مکافات کفار.
تنبيه: آيه شريفه آگاهى است مؤمنان را به اينکه: بسط در تجارت و زراعت و رفت و آمد کفار و ارائه دادن صنايع آنان و رواج امتعه آنها در شهرها، هر آينه مغرور و فريفته نگرداند ايشان را و توجه آنها را باز ندارد از آنچه خداى تعالى به ايشان مرحمت فرموده که سرمايه ايمان و نعمت سرمدى باشد، زيرا متاع دنيا فانى، و هرچه بسيار باشد کم، و ثواب آخرتى باقى، و هر قدر کم باشد بسيار خواهد بود؛ و عاقل مؤمن، باقى را مبدل نکند به فانى.
محققين در خصوص اينکه دنيا را حقيقتى نيست بلکه به منزله وهم و خيال است، تشبيه نموده‌اند آن را به خواب، که آدمى آنچه در آن بيند، وقتى بيدار مى‌شود، اصلا اثرى از آنها نيست؛ و لذا دنيا حکم خواب، و مرگ به منزله بيدارى است، چنانچه فرمود: النّاس نيام اذا ماتوا انتبهوا. مردم خوابند، وقتى مردند بيدار مى‌شوند؛ وقتى اين خواب به انجام رسيد، ملاحظه شود که هيچ در دست نخواهد بود، جز عمل.
مروى است روز قيامت دنيا را به صورت پير زالى کبودمو، ازرق چشم، گراز دندان، کريه منظر، قبيح صورت بياورند، و همه مردم او را ببينند. به آنها گويند: اين را مى‌شناسيد؟ جواب دهند که نعوذ باللّه او را شناسيم. خطاب شود: اين دنيائى است که به آن تفاخر مى‌کرديد و رشک مى‌برديد و به سبب آن با هم مخاصمه و قطع رحم مى‌نموديد. پس دنيا را به جهنم اندازند، دنيا فرياد کند: کجايند دوستان من؟ امر شود دوستان او را به او ملحق سازند.