بعضى مردان، دختران يتيم را براى تکفّل و سرپرستى به خانه مىبردند، بعد هم با آنان، با مهريهى کم ازدواج کرده و به آسانى هم آنان را طلاق مىدادند. آيه نازل شد که اگر از بىعدالتى بيم داريد، با زنان ديگر ازدواج کنيد. آيهى قبل، دربارهى رعايت عدالت در اموال يتيمان بود، اين آيه، فرمان عدالت در ازدواج با دختران يتيم است.
دربارهى حکمتِ تعدّد زوجات، مىتوان به موارد زير اشاره کرد:
الف: تلفات مردها در جنگها و حوادث بيشتر است و زنانى بيوه مىشوند.
ب: جوانان، کمتر حاضرند با بيوه ازدواج کنند.
ج: همهى زنان بيوه و بىهمسر، تقواى کافى و قدرت کنترل خود را ندارند.
د: زنان در هرماه، مدّتى عذر دارند و مسائل زناشويى تعطيل است.
نتيجه آنکه براى حفظ حقوق بيوهها طبق شرايطى مرد مىتواند همسر دوم بگيرد تا
جلد 2 - صفحه 19
مشکل هر دو طرف حل شود.
سؤال: در اين آيه مسئله بىعدالتى به صورت مشکوک بيان شده است: «إِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا»، امّا در آيهى 129 همين سوره مىفرمايد: «لَنْ تَسْتَطِيعُوا» که شما قدرت آن را نداريد، اين دو آيه را چگونه مىتوان جمع نمود؟
پاسخ: در مسائل مادّى مانند لباس، مسکن، خوراک و همخوابى بايد عادل باشيد و اگر مىترسيد عادل نباشيد برنامه ديگرى را براى خود تنظيم کنيد، ولى در آيه 129 مىفرمايد:
شما هرگز قدرت بر عدالت نداريد که مراد عدالت در علاقه و تمايلات قلبى است چون علاقه در اختيار انسان نيست تا بتواند آن را يکسان تقسيم کند. اين پاسخ با استفاده از حديثى از امام صادق عليه السلام مىباشد. «1»