اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يَمحُوا اللّه‌ُ ما يَشاءُ وَ يُثبِت‌ُ وَ عِندَه‌ُ أُم‌ُّ الکِتاب‌ِ (39)
محو ميفرمايد خداوند آنچه مشيتش تعلق بگيرد و اثبات ميکند و نزد او است اصل کتاب.
در اينکه آيه شريفه مفسرين اقوال زيادي دارند 1- بعضي گفتند راجع بناسخ و منسوخ است در احکام 2- بعضي گفتند راجع بارزاق است در ضيق و توسعه 3- بعضي گفتند راجع بآجال است در قصر و طول 4- بعضي گفتند راجع بمباحات و محرمات و واجبات است 5- بعضي گفتند راجع بذنوب است در مغفرت و عذاب 6- بعضي گفتند راجع بدفع بليات و مصائب است بصدقه و دعاء 7- بعضي گفتند راجع بتوبه است در محو سيّئات و تبديل بحسنات 8- بعضي گفتند راجع بقرون است قرني از بين ميرود و قرن ديگري ميآيد ولي آنچه از اخبار استفاده ميشود اينکه اموري که خداوند در ازل تقدير فرموده الي الابد دو قسم است يک قسم مصلحتش دائميه است و قابل تغيير نيست اينها در لوح محفوظ ثبت شده و ممکن است ملائکه و انبياء و ائمه عليهم السلام بر آنها اطلاع پيدا کنند چنانچه ميفرمايد کِتاب‌ٌ مَرقُوم‌ٌ يَشهَدُه‌ُ المُقَرَّبُون‌َ مطففين آيه 20 و نيز ميفرمايد بَل هُوَ قُرآن‌ٌ مَجِيدٌ فِي لَوح‌ٍ مَحفُوظٍ بروج آيه 21. و محفوظ گفتند براي اينست که قابل تغيير نيست.
و يک قسم مصلحتش قابل تغيير است در لوح محو و اثبات ثبت شده واحدي جز ذات اقدس او مطلع نيست مثل احکام و شرايع که قابل نسخ است و مثل تعجيل و تأخير در ظهور حضرت بقيّة اللّه [عج] و توسعه و تضييق و طول و قصر اعمار و امثال اينها که بسا بدعا و صدقه و توبه با بعکس بظلم و فسق و فجور تغيير ناپذير است فقط خداوند ميداند تغيير ميکند لذا ميفرمايد يَمحُوا اللّه‌ُ ما يَشاءُ وَ يُثبِت‌ُ
جلد 11 - صفحه 350
چون مصلحتش تغيير کرده.
وَ عِندَه‌ُ أُم‌ُّ الکِتاب‌ِ که ميداند تغيير ميکند يا نميکند از امير المؤمنين عليه السّلام منقول است که فرمود اگر اينکه آيه نبود خبر ميدادم از آنچه واقع ميشود تا قيامت چون محو و اثبات بدست او است.