نکته‌های تفسیر نور

اين آيه، از حقّ خدا «وَ اعْبُدُوا اللَّهَ» تا حقّ بردگان‌ «مَلَکَتْ أَيْمانُکُمْ» را بيان کرده و اين نشانه‌ى جامعيّت اسلام است. «الْجارِ ذِي الْقُرْبى‌ وَ الْجارِ الْجُنُبِ»، شامل همسايه‌ى فاميل و غير فاميل، هم عقيده و غير هم عقيده نيز مى‌شود. به گفته‌ى روايات تا چهل خانه از هر طرف، همسايه‌اند. «1» يعنى در مناطق کوچک، همه همسايه‌اند. «الصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ»، شامل رفقاى دائمى يا موقّت، رفقاى سفر، يا آنان که به اميد نفعى سراغ انسان مى‌آيند، مى‌شود. «ابْنِ السَّبِيلِ»، ممکن است در وطن خود متمکن باشد و ما شناختى از او و بستگانش نداشته باشيم، فقط بدانيم که درمانده‌ى در سفر و فرزند راه است که بايد مورد حمايت مالى قرار گيرد. «مختال»، کسى است که در دنياى خيال، خود را بزرگ مى‌پندارد و تکبر مى‌کند. اگر به اسب هم «خيل» مى‌گويند چون متکبّرانه راه مى‌رود. احسان به پدر و مادر، شامل محبّت، خدمت، کمک مالى، علمى، عاطفى و مشورت با آنان مى‌شود. شرط احسان به والدين خوب بودن آنان نيست، ولى اطاعت از والدين در صورتى است که آنان به امرى بر خلاف رضاى خدا فرمان ندهند. امام صادق عليه السلام فرمودند: پيامبر صلى الله عليه و آله و على عليه السلام پدران اين امّت هستند، زيرا در قرآن آمده: «1» وسائل ج 12 ص 131 جلد 2 - صفحه 67 اعْبُدُوا اللَّهَ‌ ... وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً «1»