اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مَن يُطِع‌ِ اللّه‌َ وَ الرَّسُول‌َ فَأُولئِک‌َ مَع‌َ الَّذِين‌َ أَنعَم‌َ اللّه‌ُ عَلَيهِم مِن‌َ النَّبِيِّين‌َ وَ الصِّدِّيقِين‌َ وَ الشُّهَداءِ وَ الصّالِحِين‌َ وَ حَسُن‌َ أُولئِک‌َ رَفِيقاً (69)
و کساني که اطاعت خدا و رسول کنند اينها با کساني هستند که مشمول نعم الهي هستند از انبياء و صديقين و شهداء و صلحاء و اينها رفقاء خوبي هستند.
مسئله‌اي است مسلم که مثوبات و درجات در بهشت مختلف است هر چه ايمان قوي‌تر و اخلاق نيکوتر و عبادات بيشتر و بهتر باشد درجات بالاتر و مثوبات زيادتر ميشود و اينکه موضوع موجب شبهات و اشکالاتي شده: يکي آنکه مسلما درجات و مقامات انبياء خاصه نبينا محمّد صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و اوصياء بالاخص ائمه اطهار و صديقين و شهداء بالاخص صديق اکبر امير المؤمنين عليه السّلام و سيد الشهداء ابي عبد اللّه و صالحين مثل عبد صالح ابي الفضل العباس از همه بالاتر و کجا دست ساير مؤمنين با ضعف ايمان و قلت عبادات و عدم تزکيه اخلاق بدامن آنها ميرسد و با آنها محشور ميشوند.
اشکال ديگر آنکه اينکه اختلاف درجات باعث حسرت و اندوه اهل بهشت ميشود و در بهشت غم و اندوه نيست وَ نَزَعنا ما فِي صُدُورِهِم مِن غِل‌ٍّ اعراف آيه 43 اشکال سوم- بسا ميشود پدر در درجات عاليه و پسر در نازله و بالعکس، و همچنين زن و شوهر، مادر و فرزند، خواهر و برادر و ارحام و رفقاء و آشنايان و حال آنکه اينها ميخواهند با يکديگر محشور باشند و جدايي باعث حزن اينها ميشود و حل اينکه اشکالات باينست که آخرت در بهشت دار تزاحم نيست در عين حفظ مراتب تمام اهل بهشت با هم محشور و رفت و آمد و مصاحبت و مکالمت دارند مثال- اگر کسي دعوت ضيافتي بکند و سلطان و تمام هيئت وزراء و علماء اعلام و آيات اللّه العظام و حجج اسلام و اعيان مملکت را دعوت نمايد و مجلس مجللي ترتيب دهد و هر گونه تشريفاتي فراهم نمايد تماما سر يک سفره و ميز با هم
جلد 5 - صفحه 130
نهار يا شام ميخورند هيچکدام زيادتر از ديگري بهره برداري نميکنند با اينکه شئون و مراتب هر يک بجاي خود محفوظ است، پس امري که لازم است اجابت دعوت و دخول در مجلس ضيافت است لذا ميفرمايد مَن يُطِع‌ِ اللّه‌َ وَ الرَّسُول‌َ که اجابت دعوت کند باطاعت اوامر الهي و دستورات رسول در اينکه ضيافتخانه الهي وارد ميشود و پوشيده نباشد که ظاهر آيه شريفه اطاعت جميع اوامر و دستورات است پس اگر در يکي از اوامر يا نواهي مخالفت نمود صدق من يطع اللّه و الرسول بر او مشکل است بلکه داخل در من يعص اللّه و الرسول ميشود.
فَأُولئِک‌َ اينکه کساني که اطاعت خدا و رسول کردند (مع النبيين) البته هر امتي با نبي خود و اينکه امت مرحومه با نبي خاتم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم، لذا در اخبار بسيار اينکه جمله تفسير شده بوجود حضرت رسالت و مسلما از باب بيان مصداق اتم است چنانچه (و الصديقين) تفسير بامير المؤمنين عليه السّلام، شده چون صديق اکبر و فاروق اعظم است چنانچه در زيارتش ميخواني در مقابل کساني که کذاب مفتري را صديق نام نهادند و طاغوت را فاروق (بر عکس نهند نام زنگي کافور) وَ الشُّهَداءِ تفسير شده بحضرت حمزه سيد الشهداء و البته در زمان نزول آيه فرد اتم شهداء اينکه بزرگوار بوده لکن قضيه ابي عبد اللّه عليه السّلام در کربلا اينکه عنوان خصيصه حسين (ع) شد ثم اصحاب آن بزرگوار بالاخص مثل قمر بني هاشم که از براي او نزد خدا درجه‌اي است که (يغبطها جميع الشهداء) (ثم الامثل فالامثل) (و الصالحين) در بعض اخبار تفسير شده بشيعيان صالح بالجمله اينکه چهار عنوان از باب مثل است و فرد اجلاي اهل بهشت و الا اهل بهشت کلا با هم محشورند نيکان اخيار ابرار از آن درجه اعلا وجود مقدس نبي اکرم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم تا ادني درجه اهل بهشت (اللهم ارزقنا بمحمد و آله صلّي اللّه عليه و آله و سلّم) (و حسن اولئک رفيقا) کدام رفيقي است بهتر از محمّد و آل محمّد (ص)، اللهم احشرنا معهم.
131