تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) وَ مَنْ أَحْسَنُ دِيناً مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ وَ اتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً وَ اتَّخَذَ اللَّهُ إِبْراهِيمَ خَلِيلاً (125) ترجمه‌ و کيست بهتر در دين از کسيکه منقاد گردانيده است روى خود را از براى خدا و او نيکوکار است و پيروى کرده است دين ابراهيم بر حق را و گرفت خدا ابراهيم را دوست.. تفسير کسيکه روى دل خود را بجانب حق داشته باشد و خالص کرده باشد خود را براى اطاعت اوامر الهى دين و مسلک او بهترين اديان و مسالک است و اين توجه قلب‌ جلد 2 صفحه 131 و خلوص نيت بايد در حالى باشد که مشغول بعبادت و اطاعت و اتيان اعمال حسنه است و در حديث نبوى وارد شده است که احسان آنستکه خدا را عبادت نمائى مانند آنکه او را مى‌بينى پس اگر تو او را نه‌بينى بدان که او تو را مى‌بيند و چنين کس متابعت ملت ابراهيم (ع) را نموده است که مبناى اسلام است و دين و سيره و طريقه آنحضرت که تمام ارباب اديان معترف و معتقد بصحت و استقامت آنند همان دين و سيره و طريقه محمدى صلى اللّه عليه و آله است و حنيف کسى را گويند که مايل باشد از اديان باطله بدين حق و خليل يا مأخوذ از خلّت بضم خاء است که بمعنى دوستى و محبت است يا مأخوذ از خلّت بفتح است که بمعنى حاجت است در هر حال آنحضرت چون از عبادت بت و آفتاب و ماه و ستاره که در آنزمان متعارف بود اعراض و بتوحيد و عبادت خداى يگانه اقبال فرمود خداوند او را به بندگى خود اختيار فرمود و چون متصل بعالم غيب شد و سير ملکوت نمود به نبوت رسيد و چون قابليت ارشاد و هدايت خلق و شرائط رسالت در آنحضرت موجود بود باين منصب نائل گشت و چون منقطع از خلق بخالق شد و خود را محتاج باو و از غير او مستغنى ديد و رضاى او را بر جان و مال و اولاد ترجيح داد خداوند او را مخصوص بکرامت خلّت نمود و بدوستى براى خود اختيار فرمود و چون نور محمدى (ص) از رخساره او ظاهر و طالع گشت او و ذرّيه او را پيشوا و مقتدا و ولى و امام بر خلق فرمود تا روز قيامت چنانچه در کافى از صادقين عليهما السلام باين ترتيب مقامات را نقل نموده است و در باب سبب لقب خليل اللهى آنحضرت رواياتى وارد شده است که وجه جمع همه همانستکه عرض شد و اللّه اعلم.