در صدر اسلام گروهى از اهل کتاب در حضور مسلمانان اظهار ايمان مىکردند و براى القاى شبهه دوباره کافر مىشدند و دليل کفر خود را نادرستى اسلام قلمداد مىکردند چنانکه قوم يهود ابتدا به موسى ايمان آوردند، سپس گوسالهپرست شدند، سپس توبه کرده و خداپرست گشتند، باز بر عيسى عليه السلام کفر ورزيدند و سپس با کفر خود به پيامبر اسلام، بر کفر خود افزودند.
مشابه اين آيه قبلًا نيز گذشت، که چنين کسانى توبهشان پذيرفته نيست و گمراهان واقعى مىباشند. «إِنَّ الَّذِينَ کَفَرُوا بَعْدَ إِيمانِهِمْ ثُمَّ ازْدادُوا کُفْراً لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَ أُولئِکَ هُمُ الضَّالُّونَ» «1»
هر روز به رنگى درآمدن، يا به خاطر عدم تحقيق در پذيرش دين است، يا از روى توطئه و نقشه براى متزلزل کردن عقيدهى مؤمنان. در آيهى 72 آلعمران نيز از اين نقشه پرده برداشته که آنان، طرف صبح ايمان مىآورند و آخر روز کافر مىشوند تا مسلمانان را متزلزل کنند.
«1». آل عمران، 90.
جلد 2 - صفحه 187
از مصاديق بارز اين آيه، کسانى همچون «شَبَثبن ربعى» هستند که در تاريخ آوردهاند: او در زمان پيامبر مسلمان شد، پس از پيامبر مرتد شد، سپس توبه کرد و يار حضرت على گشت. امّا بعد فرمانده خوارج شد وجنگ نهروان را به راه انداخت. باز توبه کرد ويار امامحسن و امامحسين عليهما السلام شد واز کسانى بود که به امام دعوت نامه نوشت، امّا در کوفه با مسلم بىوفايى کرد. در کربلا جزء لشکر يزيد شد وبه شکرانه قتل امامحسين عليه السلام مسجدى در کوفه ساخت. «1»