«کَلِمَةُ اللَّهِ» به انبيا و اوليا گفته مىشود، چون همانطور که کلمه، بيانگر مطالبى است که در ذهن گوينده است، پيامبران و اوليا بيانگر کمالات پروردگارند. چنانکه در حديث آمده است:
«نحن کلمات اللّه التّامات» ما کلمات کامل الهى هستيم. «1»
شايد هم مراد از کلمه، همان جملهى «کُنْ فَيَکُونُ»* باشد که قول خداوند است و مانند هر سخن ديگر، محصول آن کلمه است. «2» چنانکه در جاى ديگر، خداوند آفرينش عيسى عليه السلام
«1». تفسير اطيبالبيان.
«2». تفسير الميزان و فىظلالالقرآن.
جلد 2 - صفحه 218
را به آفرينش آدم عليه السلام تشبيه نموده و مىفرمايد: «إِنَّ مَثَلَ عِيسى عِنْدَ اللَّهِ کَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ قالَ لَهُ کُنْ فَيَکُونُ» «1»
از امام صادق عليه السلام دربارهى «رُوحٌ مِنْهُ» سؤال شد، حضرت پاسخ دادند: مقصود روح خداست که خداوند آن را در آدم و عيسى عليهما السلام قرار داد. «2»
مسيحيان عقيده به تثليث دارند و اللّه را خداى پدر، مسيح را خداى پسر و جبرئيل را واسطهى اين دو خدا مىدانند، که نوعى کفر است. قرآن هم مىفرمايد: «لَقَدْ کَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ ثالِثُ ثَلاثَةٍ» «3» آنانکه خدا را يکى از خدايان سهگانه مىدانند، کافرند. البتّه گروهى از آنان نيز حضرت مريم را به جاى جبرئيل، يکى از خدايان سهگانه مىدانند که قرآن در اين باره مىفرمايد: «يا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أَ أَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَ أُمِّي إِلهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ» «4» اى عيسى! آيا تو به مردم گفتهاى که مرا و مادرم را دو خدا قرار دهيد؟
در روايات، به غلوّ کنندگان نفرين شده و آنان از بدترين اقسام کفّار و مشرکان به شمار آمدهاند. «5»
اگر نداشتن پدر، دليل بر الوهيّت باشد، حضرت آدم بايد به طريق اولى الوهيّت داشته باشد، چون نه پدر داشت و نه مادر.
در قرآن 17 بار، عيسى به مريم نسبت داده شده تا فرزند خدا بودن را نفى کند. در اناجيل هم از او به عنوان فرستاده خدا ياد شده، نه خدا. در اناجيل، حضرت عيسى عليه السلام 80 بار خود را بنده و رسول خدا معرّفى کرده است. «6»