خداوند در اين آيه، بنىاسرائيل را سرزنش مىکند که عليرغم پيمان و ميثاقى که داشتيد، همديگر را کشتيد و يکديگر را از سرزمينهايتان بيرون کرديد. شما موظّف بوديد يک جامعهى متّحد براساس روابط صحيح خانوادگى و رسيدگى به محرومان تشکيل دهيد، ولى
«1». از کلمه «دِماءَکُمْ» و «أَنْفُسَکُمْ» استفاده مىشود، کشتن يا اخراج ديگرى در واقع کشتن و اخراج خود است. سعدى مىگويد:
بنى آدم اعضاى يکديگرند
که در آفرينش زيک گوهرند
جلد 1 - صفحه 153
به جاى آن در گناه و تجاوز به حقوق ديگران، يکديگر را يارى و حمايت نموديد و در جامعه، هرج و مرج و تفرقه و خونريزى را رواج داديد. با حمايت شما، حاکمان ظالم جرأت قتل و تبعيد پيدا کردند و عجيب اينکه شما به حکم تورات، اگر در اين درگيرىها اسيرى داشته باشيد با پرداخت فديه آزادش مىنماييد، در حالى که حکم تورات را در تحريم قتل و تبعيد، گوش نمىدهيد. حاضريد همديگر را به دست خود بکشيد، ولى حاضر نيستيد اسير يکديگر باشيد! اگر اسارت توهين است، کشتن از آن بدتر است، و اگر فديه دادن و آزاد کردن اسيران، فرمان تورات است، نهى از قتل و تبعيد هم فرمان خداوند است! آرى، شما تسليم فرمان خداوند نيستيد، بلکه آيات الهى را هر جا مطابق ميل و سليقهى خودتان باشد مىپذيريد وهر کجا نباشد، زير بار نمىرويد.
اين آيه نسبت به خطر التقاط، هشدار مىدهد که چگونه افرادى بخشى از دين را مىپذيرند و قسمت ديگر آنرا رها مىکنند. مسلمانانى که به احکام فردى عمل مىکنند، ولى نسبت به مسائل اجتماعى بىتفاوتند، بايد در انتظار خوارى و ذلّت دنيا و عذاب قيامت باشند. اى بسا! کسانى که شرايط و احکام نماز و روزه را مراعات مىکنند، ولى در شرايط و وظايف حاکم و حکومت، متعهّد نيستند.