1- کسانى قابل هدايتند که در پى تحصيل رضاى حقّ باشند، نه دنبال مقام و مال و هواى نفس و انتقام. «يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ»
2- انسان، خود زمينهساز هدايت خويش است. «يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ»
3- هدايت به راههاى سلامت و سعادت، در گرو کسب رضاى خداست و هر کس در پى راضى کردن غير او باشد، در انحراف است. «يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ سُبُلَ السَّلامِ»
4- راه حقّ يکى است و راههاى باطل (شرک، کفر، نفاق و تفرقه و ...) متعدّد.
(کلمهى «نور» مفرد؛ ولى «ظلمات» جمع آمده است. آرى، همهى نيکىها و پاکىها در پرتو نور توحيد، يک حالت وحدت و يگانگى به خود مىگيرد، امّا ظلمت هميشه مايهى تفرقه و پراکندگى صفوف است.)
5- هدف، يکى است؛ ولى راههاى رسيدن به آن متعدّد است. «سُبُلَ السَّلامِ»
6- مکتب وحى، سلامت و سعادت فرد و جامعه و روح و جسم را تضمين کرده
«1». حشر، 23.
«2». انعام، 127.
«3». تفسير اطيبالبيان.
جلد 2 - صفحه 261
است. «سُبُلَ السَّلامِ»
7- بشر در سايهى قرآن، به همزيستى و صفا در زندگى مىرسد. «سُبُلَ السَّلامِ»
8- «سُبُلَ السَّلامِ» به «صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ» منتهى مىشود، و همهى کسانى که با انجام تکاليف گوناگون در شرايط مختلف، در پى کسب رضاى خداوند مىباشند، به صراط مستقيم مىرسند. يَهْدِي ... سُبُلَ السَّلامِ ... يَهْدِيهِمْ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ
9- براى رسيدن به صراط مستقيم، تنها پيامبر و کتاب کافى نيست، لطف و ارادهى خدا هم لازم است. «بِإِذْنِهِ»
10- نه جبر، نه تفويض؛ بلکه امر بين الامرين. انسان انتخابگر است؛ «اتَّبَعَ رِضْوانَهُ» امّا رسيدن به هدف بدون اراده خدا نمىشود. «بِإِذْنِهِ»
11- قرآن، داروى شفابخش همه ظلمات است. تاريکىهاى: جهل، شرک، تفرقه، توحّش، شبهات، شهوات، خرافات، جنايات واضطرابها را به نور علم، توحيد، وحدت، تمدن، يقين، حقّ، صفا وآرامش تبديل مىکند.
«يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ»