1- برداشتن جريمه از سوگندهاى بى‌هدف، يک تفضّل و لطف الهى است.
لا يُؤاخِذُکُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ ... (ما نيز براى جسارت‌هايى که مردم در حال عصبانيّت به ما مى‌کنند، حساب باز نکنيم)
2- اسلام، دين آسان است و براى سوگندهاى غير جدّى، کفّاره قرار نداده است.
لا يُؤاخِذُکُمُ ... (ملاک در گفته‌ها و کردارها قصد و نيّت است)
3- در اسلام، جريمه‌ى مالى هم وجود دارد. إِطْعامُ ... أَوْ کِسْوَتُهُمْ ...
«1». کافى، ج 7، ص 443 و تفسير نورالثقلين.
«2». کافى، ج 7، ص 453 و تفسير نورالثقلين.
«3». کافى، ج 7، ص 452 و تفسير نورالثقلين.
جلد 2 - صفحه 364
4- قوانين اسلام در مسير فقرزدايى است و احکام فردى اسلام با مصالح جامعه هماهنگ است. (اطعام يا پوشاندن يا برده آزاد کردن) فکفّارته اطعام عشرة مسکين ...
5- ميانه روى و عدالت، در همه جا حتّى در نوع جريمه، يک ارزش است. مِنْ أَوْسَطِ ... (بنابر اينکه مراد از «أَوْسَطِ» متوسط باشد نه بهترين)
6- جريمه بايد با وضع مالى افراد متناسب باشد. «ما تُطْعِمُونَ أَهْلِيکُمْ»
7- انجام تکليف منوط به توان و قدرت است. فَمَنْ لَمْ يَجِدْ ...
8- در جريمه و کفاره، بايد حد وسط زندگى روزمرّه و معمولى افراد را به حساب آورد، نه روزهاى استثنايى. «مِنْ أَوْسَطِ» (بنابر اينکه مراد از «أَوْسَطِ» متوسّط باشد)
9- در پرداخت کفّاره، روحيّه و شخصيّت فقرا را نشکنيم و آنان را مانند خانواده‌ى خود حساب کنيم. «تُطْعِمُونَ أَهْلِيکُمْ»
10- جرأت سوگند شکنى خود را با سختى روزه يا پرداخت جريمه، جبران کنيد.
(پرداخت جريمه وکفّاره در اسلام، يک برنامه خودسازى است.) فَکَفَّارَتُهُ ...
11- اسلام از هر فرصتى براى آزادى بردگان استفاده کرده است. «تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ» (حتّى براى جبران و کفّاره‌ى برخى اعمال، دستور به آزادى برده داده است.)
12- براى نام مقدّس خداوند، حريم قائل شويم. يا سوگند نخوريم، يا حتماً عمل کنيم يا با پرداخت کفّاره جبران کنيم. «وَ احْفَظُوا أَيْمانَکُمْ»
13- بعضى خيال نکنند که حقّ دارند هر لحظه قسم بخورند و جريمه بپردازند.
«وَ احْفَظُوا أَيْمانَکُمْ» (ما در برابر سوگندهايمان مسئوليم)
14- کسى که توان مالى ندارد، بايد از توانايى جسمى خود مايه بگذارد. «فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ»
15- باز بودن راه جبران کوتاهى‌ها، نعمتى الهى و شايسته سپاسگزارى است.
جلد 2 - صفحه 365
ذلِکَ کَفَّارَةُ أَيْمانِکُمْ ... يُبَيِّنُ اللَّهُ ... لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ
16- عمل‌کردن به احکام، بهترين شکر است. «لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ» (از اينکه به جاى «يبيّن اللَّه لکم آياته لعلّکم تعملون» فرمود: «لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ»، استفاده مى‌شود که عمل‌کردن بهترين شکر است.)