تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
ما جَعَلَ اللَّهُ مِنْ بَحِيرَةٍ وَ لا سائِبَةٍ وَ لا وَصِيلَةٍ وَ لا حامٍ وَ لکِنَّ الَّذِينَ کَفَرُوا يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْکَذِبَ وَ أَکْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ (103)
ترجمه
قرار نداد خدا ناقه گوش دريده و نه واگذاشته و نه پيوسته و نه شتر حمايت کننده ولى آنانکه کافر شدند افترا مىبندند بخدا دروغ را و بيشتر آنها تعقل نمىکنند.
تفسير
بحيره گفتهاند ناقه است که گوش آنرا ميدريدند براى آنکه پنج شکم زائيده بود و شکم پنجمى او نر بوده و انتفاع از آنرا جائز نميدانستند و در معانى فرموده روايت شده است که اين کار را براى آن مىکردند که آن ناقه شکم پنجم مادرش بوده و گوشت و شير آنرا تا زنده بود بر زنان حرام مىدانستند و از حضرت صادق (ع) نقل نموده که سائبه ناقه را مىگفتند که ده شکم زائيده بود و سوارى و گوشت آنرا حرام مىدانستند و وصيله ناقه را مىگفتند که در يک شکم دو بچه زائيده که کشتن و خوردن گوشت آنرا حرام مىدانستند و حامى شترى را مىگفتند که براى کشيدن روى ماده مهيّا مىکردند و با او هم معامله حرمت مينمودند و تفاسير ديگرى هم براى اينها نقل نموده که اجمالش آنستکه اينها القاب انعامى هستند که انتفاعات آنها را تماما يا بعضا حرام مىدانستند و ميگفتند اين گوش دريده است و اين واگذاشته است بحال خود و اين واصل است بحدّش و اين حمايت کننده است از ظهرش و امثال اين مزخرفات معموله در زمان جاهليت و اسلام تمام اينها را ابطال فرمود چنانچه در اين آيه تصريح شده است که اينها افتراى دروغ بخدا بستن است و ناشى از جهالت و عدم تعقل است که اين امور اسباب احترام حيوان نميشود و احترام حيوان صرف نمودن آن است در آنچه خداوند براى آن خلق فرموده است آنحيوانرا و بيشتر کفار مقلد پيشينيان و رؤساء خودشانند که آنها براى حبّ رياست اين قبيل بدعتها را در دين مىگذارند و در مجمع از پيغمبر (ص) روايت نموده که عمرو بن يحيى بن قمعة بن جندب پادشاه مکه بود و او اول کسى بود که دين اسمعيل (ع) را تغيير داد و مردم را به بتپرستى وادار کرد و اين چهار اسم مذکور در آيه و احکام آنها را وضع نمود و من او را
جلد 2 صفحه 281
در جهنم ديدم که اهل آتش از بوى او متأذى بودند ..