موضوع وجوب رحمت بر خدا، در قرآن دوبار آنهم در اين سوره (آيات 12 و 54) آمده است.
جمله‌ى «لا رَيْبَ فِيهِ»، هم درباره‌ى قرآن آمده است، هم درباره‌ى قيامت.
به جاى استدلال، در پى هوا و هوس بودن و به جاى اولياى خدا، سراغ طاغوت رفتن و به جاى ايمان و اعتقاد به آخرت، کفر ورزيدن و به جاى تسليمِ نور، تسليمِ نار شدن، خسارت عظيم کفّار است.
خداوند همان گونه که بر ما تکاليفى واجب کرده است، وظايفى را هم بر خود مقرّر فرموده؛ از جمله: هدايت کردن: «إِنَّ عَلَيْنا لَلْهُدى» «1»، رزق دادن: «عَلَى اللَّهِ رِزْقُها» «2»، لطف کردن: «کَتَبَ عَلى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ» «3» و پيروزى وغلبه‌ى دين خدا: «کَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَ رُسُلِي» «4» ولى زمينه‌ى بهره‌مند شدن از رحمت الهى، رحم به بندگان است. چنانکه در حديث آمده است: «مَن لا يَرْحَم لا يُرحَم» «5»
سلمان از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل کرده که فرمود: «رحمت خداوند، صد درجه دارد، يک درجه‌ى آن، منشأ همه‌ى الطاف الهى در دنيا شده است، خداوند در قيامت، با همه‌ى صد درجه رحمت
«1». ليل، 12.
«2». هود، 6.
«3». انعام، 12.
«4». مجادله، 31.
«5». کنزالعمّال، ج 3، ص 162 وتفسير فى‌ظلال‌القرآن.
جلد 2 - صفحه 421
خود با مردم معامله خواهد کرد». «1»
قرآن، رحمت الهى را بر همه چيز شامل مى‌داند: «رَحْمَتِي وَسِعَتْ کُلَّ شَيْ‌ءٍ» «2» و اين رحمت، مصداق‌هاى فراوانى دارد، از جمله:
باران: «يُنَزِّلُ الْغَيْثَ مِنْ بَعْدِ ما قَنَطُوا وَ يَنْشُرُ رَحْمَتَهُ» «3»
شب و روز: «وَ مِنْ رَحْمَتِهِ جَعَلَ لَکُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ» «4»
پيامبر: «وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ» «5»
قرآن: «هذا بَصائِرُ لِلنَّاسِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ» «6»
تورات: «کِتابُ مُوسى إِماماً وَ رَحْمَةً» «7»
آزادى: «فَأَنْجَيْناهُ وَ الَّذِينَ مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا» «8»
علاقه‌ى به همسر: «وَ جَعَلَ بَيْنَکُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً» «9»
گياهان و ميوه‌ها: «فَانْظُرْ إِلى آثارِ رَحْمَتِ اللَّهِ کَيْفَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها» «10» پذيرش توبه: «لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ» «11»