تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) وَ لَتَجِدَنَّهُمْ أَحْرَصَ النَّاسِ عَلى‌ حَياةٍ وَ مِنَ الَّذِينَ أَشْرَکُوا يَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَةٍ وَ ما هُوَ بِمُزَحْزِحِهِ مِنَ الْعَذابِ أَنْ يُعَمَّرَ وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِما يَعْمَلُونَ (96) ترجمه‌ و هر آينه مى‌يابى ايشانرا حريص‌ترين مردم بزندگى و از آنانکه مشرک شدند دوست ميدارد هر يکشان کاش عمر ميکرد هزار سال با آنکه نيست او دور کننده‌اش از عذاب آنکه عمر داده شود و خدا بيناست بآنچه بجا مياورند. تفسير حرص بزندگى دنيا براى يأس از نعيم آخرت است چون مستغرق کفر شدند و ميدانستند نصيبى نيست آنانرا با اين حال در هيچيک از خيرات بهشت و کسانيکه مأيوس از رحمت خدا شدند که يهودند حريصترين مردم بدنيا هستند حتى از اهل شرک که مجوسند و معتقدند بانحصار نعيم بدنيا و انتظار خيرى در آخرت ندارند و اينکه مجوس از ميان مردم اختصاص بذکر يافته براى زيادتى ملامت يهود است که آنها با آنکه معتقد بجزا نيستند حرصشان بدنيا از اينها کمتر است پس يهود که معتقد بدار جزا هستند و حريص‌تر از مجوسند بدنيا معلوم ميشود براى آن است که يقين دارند تا مردند وارد جهنم ميشوند و اين است نکته عطف خاص بر عام حقير عرض ميکنم البته کسيکه يقين داشته باشد بمجرد مرگ وارد آتش ميشود بيشتر طالب حياة است‌ جلد 1 صفحه 146 از کسيکه قائل بعذاب نيست و اينکه اهل شرک را بمجوس تفسير فرمودند براى آن است که مشرک حقيقى آنها هستند که خودشان هم اقرار دارند و معروف به ثنويه ميباشند و در علم الهى قولشان معنون است و افلاطون و ارسطو هر يک ببيان وافى از شبهه آنها جواب گفته‌اند و بيهود و نصارى هم اگرچه نسبت شرک در قرآن داده شده است ولى فرق است ميان آنکه بفرقه نسبت شرک داده شود بمناسبت لازمه اعتقادشان يا آنکه مشرک بگويند و اراده کنند آن فرقه را که در صورت اول شهرت بشرک لازم ندارد بخلاف صورت ثانى که بايد معروف بشرک باشند و تنکير حياة شايد براى اشاره به حقارت و مقارنت با ذلت باشد و تکرار کلمه يعمر فرمودند براى رفع اشتباه عود ضمير هو است به تمنى با آنکه مرجع ضمير عمر يافتن است و محتمل است احد باشد.