1- کفر و عناد، تاريکى و ظلمتى است که سبب محروم شدن انسان از بهرهگيرى از ابزار شناخت مىشود. کَذَّبُوا ... صُمٌّ وَ بُکْمٌ فِي الظُّلُماتِ
2- تکذيب و کتمانِ حقّ، «گنگى» و نشنيدن حقّ، «کرى» است. وَ الَّذِينَ کَذَّبُوا ... صُمٌّ وَ بُکْمٌ
3- نتيجهى تکذيب آيات الهى، اضلال و قهر الهى است. کَذَّبُوا ... يُضْلِلْهُ
4- حرکت در راه مستقيم، گوش شنوا و زبان حقگو و روشنايى درون مىخواهد.
«يَجْعَلْهُ عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ»