نکته‌های تفسیر نور

«مُبْلِسُونَ» از «ابلاس»، به معناى حزن و اندوه همراه با يأس است. حالتى که مجرمان، جلد 2 - صفحه 457 هنگام پاسخ نيافتن در دادگاه پيدا مى‌کنند. «1» در دو آيه‌ى قبل فرمود: ما افرادى را گرفتار مى‌کنيم تا تضرّع کنند، در اين آيه مى‌فرمايد: برخى در لحظه‌هاى گرفتارى هم خدا را فراموش مى‌کنند. نَسُوا ما ذُکِّرُوا ... در قرآن مى‌خوانيم: «وَ عَسى‌ أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَکُمْ» «2»، چه بسا چيزى را دوست داريد، در حالى که براى شما شرّ است و حضرت على عليه السلام مى‌فرمايد: «اذا رأيت سبحانه يتابع عليک نعمه و أنت تعصيه فاحذره» «3» اگر ديدى خداوند نعمت‌هايش را بر تو مدام مى‌دهد، ولى تو گناه مى‌کنى، پس به هوش باش، چه بسا اين لطفها عاقبت خوشى ندارد. دنيا وبهره‌هايش، هم مى‌تواند براى انسان نعمت باشد، هم نقمت. در آيه مورد بحث، دنيا نقمت به حساب آمده است. امّا ايمان وتقوا، برکات آسمان وزمين را براى اهلش به دنبال دارد، چنانکه در آيه‌ى 96 سوره‌ى اعراف آمده است: «وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى‌ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَکاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ»، بنابراين غفلت، درهاى خير را بر روى انسان مى‌بندد. پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله فرمودند: «اذا رأيت اللّه يعطى على المعاصى فان ذلک استدراج منه»، اگر مشاهده کردى که دنيا به کام گنهکاران است خوشحال مباش، زيرا اين استدراج الهى و به تدريج هلاکت کردن اوست. «4» و آنگاه حضرت اين آيه را تلاوت فرمودند. امام باقر عليه السلام در تأويل آيه فرمودند: چون مردم ولايت على‌بن ابى‌طالب عليهما السلام را ترک کردند و حال آنکه به آن امر شده بودند، فَلَمَّا نَسُوا ...، دولت آنان را در دنيا بسط داديم، فَتَحْنا عَلَيْهِمْ‌ ... تا حضرت قائم عليه السلام قيام کند، حَتَّى‌ ... أَخَذْناهُمْ بَغْتَةً. «5»