نکته‌های تفسیر نور

«خوض» به معناى کندوکاو وگفتگو به قصد تمسخر و تحقير است، نه براى فهم و درک حقيقت. «1» «بَعْدَ الذِّکْرى‌» ممکن است به معناى تذکّر دادن ديگرى، يا به معناى متذکّر شدن خود انسان باشد. سؤال: پيامبران الهى معصوم هستند، پس چگونه در آيه سخن از نفوذ شيطان در پيامبر مطرح شده است؟ «يُنْسِيَنَّکَ الشَّيْطانُ» پاسخ: تأثير شيطان در به فراموشى کشاندن، مسأله‌اى فرضى است، مثل آيه‌ى‌ «لَئِنْ أَشْرَکْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُکَ» «2» يا آيه‌ «وَ لَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنا بَعْضَ الْأَقاوِيلِ» «3» يعنى اگر مشرک شوى، يا اگر به ما نسبتى ناروا بدهى، نه اينکه چنين شده است. و ممکن است مراد اصلى آيه، پيروان پيامبر باشند، نه خود ايشان، همان‌گونه که در فارسى‌ «1». تفسير مجمع‌البيان. «2». زمر، 65. «3». حاقّه، 44. جلد 2 - صفحه 484 مى‌گوييم: «به در مى‌گوييم که ديوار بشنود». مشابه اين مطلب، در سوره‌ى نساء آيه‌ى 140 نيز آمده است: إِذا سَمِعْتُمْ آياتِ اللَّهِ يُکْفَرُ بِها وَ يُسْتَهْزَأُ بِها فَلا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ‌ ... اگر شنيديد که به آيات الهى کفر مى‌ورزند يا مسخره مى‌کنند با آنان منشينيد تا سخن را عوض کنند. در روايات متعدّدى از پيامبر صلى الله عليه و آله و ائمّه معصومين عليهم السلام از همنشينى با اهل گناه، يا شرکت در جلسه‌اى که گناه مى‌شود و انسان قدرت جلوگيرى از آن را ندارد نهى شده است، حتّى اگر آنان از بستگان انسان باشند. حضرت على عليه السلام به فرزندش وصيّت کرد: خداوند بر گوش واجب کرده که راضى به شنيدن گناه و غيبت نشود. «1» رسول خدا صلى الله عليه و آله با استناد به اين آيه فرمودند: کسى که ايمان به خدا و روز قيامت دارد، در مجلسى که در آن امامى سبّ مى‌شود و يا از مسلمانى عيب‌جويى مى‌گردد نمى‌نشيند. «2» حضرت على عليه السلام «مجالسة الاشرار تورث سوء الظنّ بالاخيار» همنشينى با بدان، سبب سوء ظنّ به نيکان مى‌شود. «3»