1- به عاقبت کار خود بينديشيم. «وَ يَوْمَ» (هر کجا کلمهى «يَوْمَ» در آغاز آيه بکار رفته، مراد يادآورى چنين روزى است.)
2- جنّ، مکلّف و مختار است و مورد خطاب و توبيخ وکيفر و پاداش قرار مىگيرد. «يا مَعْشَرَ الْجِنِّ»
3- شيطان، به گمراه کردن گروه کم راضى نيست و گروه زيادى از انسانها را منحرف کرده است. «قَدِ اسْتَکْثَرْتُمْ مِنَ الْإِنْسِ» در آيهاى ديگر مىفرمايد: «وَ لَقَدْ أَضَلَّ مِنْکُمْ جِبِلًّا کَثِيراً أَ فَلَمْ تَکُونُوا تَعْقِلُونَ» «1»
4- در قيامت، جنّ اغواگر پاسخى در برابر توبيخ ندارد و تنها پيروان انسانى او سخن مىگويند. يا مَعْشَرَ الْجِنِ ... قالَ أَوْلِياؤُهُمْ مِنَ الْإِنْسِ
5- بهرهگيرى انسان و جنّ از يکديگر طرفينى است. «اسْتَمْتَعَ بَعْضُنا بِبَعْضٍ»
6- در قيامت، انسان و جنّ، همگى محشور مىشوند. «جَمِيعاً»
7- پيروى از وسوسههاى شيطانى، به تدريج انسان را به ولايتپذيرى از او وامىدارد. «أَوْلِياؤُهُمْ»
8- همهى منحرفان، کيفر يکسان ندارند و باقىماندن در آتش، وابسته به ارادهى خداوند است. «إِلَّا ما شاءَ اللَّهُ»
9- احکام دادگاه الهى، بر مبناى علم و حکمت است. «حَکِيمٌ عَلِيمٌ»
«1». يس، 62.
تفسير نور(10جلدى)، ج2، ص: 554