اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل إِن‌َّ صَلاتِي وَ نُسُکِي وَ مَحياي‌َ وَ مَماتِي لِلّه‌ِ رَب‌ِّ العالَمِين‌َ (162)
بگو باين کفار و مشرکين که محققا نماز من و عبادات من و زندگاني من و مردن من تماما از براي خدا و از جانب او است که پروردگار عالميان است.
توضيح کلام اينکه افعال الهي دو قسم است تکوينيه مثل احياء و اماته و تشريعيه مثل ايجاب و تحريم، در اينکه آيه اولا بيان تشريعيه ميکند نظر به اينکه غرض از افعال تکوينيه و مقصود اصلي از آنها افعال تشريعيه است چنانچه ميفرمايد ما خَلَقت‌ُ الجِن‌َّ وَ الإِنس‌َ إِلّا لِيَعبُدُون‌ِ زاريات آيه 56 و ابتداء بيان صلوة ميکند قُل إِن‌َّ صَلاتِي چون صلوة اهم‌ّ فرائض است عمود دين، قربان کل تقي
جلد 7 - صفحه 260
معراج المؤمن است
(ان قبلت قبل ما سواها و ان ردّت ردّ ما سواها)
و از حضرت صادق عليه السّلام مرويست فرمود
(ما اعرف بعد المعرفة افضل من هذه الصلوات الخمس)
(عنوان صحيفة المؤمن الصلاة)
(اول ما يحاسب به العبد يوم القيمة الصلاة)
الي غير ذلک، بعدا نسک و عبادات اعم از واجبات و مندوبات را ذکر فرموده و نسکي و تفسير بذبيحه يا مناسک از باب احد مصاديق است و عمده چيزي که در عبادات مدخليت دارد قصد خلوص است و الّا عبادت نيست بايد هيچگونه شائبه از رياء يا جهات دنيويه و مقاصد شخصيه در او نباشد بلکه فقط للّه باشد.
و محياي و حيات و ابقاء و ادامه آن که اينکه از افعال تکوينيه است و مماتي موت و ابقاء و ادامه آن کلّا للّه است استناد بغير او ندارد و اسباب بقاء حيات يا اسباب موت تمام مستند بخدا است رَب‌ِّ العالَمِين‌َ مربّي تمام مخلوقات از مادة المواد تا عقل اول که ايجاد و خلق فرمود و افاضه کمالات هر که را در حد قابليت او فرموده و بمقام فعليت رسانده.