از آيات و روايات متعدّد استفاده مى‌شود که خانه کعبه، از زمان حضرت آدم بوده و حضرت ابراهيم عليه السلام آنرا تجديد بنا نموده است. چنانکه آن حضرت در موقع اسکان همسر و فرزندش در سرزمين مکّه مى‌گويد: «رَبَّنا إِنِّي أَسْکَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِکَ الْمُحَرَّمِ» «1» خداوندا بعضى از خاندانم را در اين سرزمين خشک و بدون زراعت، در کنار خانه‌ى تو سکونت دادم. بنابراين در زمان شير خوارگى حضرت اسماعيل عليه السلام نيز اثرى از کعبه وجود داشته است. و در سوره‌ى آل عمران «2» نيز از کعبه به عنوان اوّلين خانه مردم ياد شده است. در آيه مورد بحث نيز سخن از بالا بردن پايه‌هاى خانه بدست ابراهيم عليه السلام است و اين تعبير مى‌رساند که اساس خانه کعبه، قبلًا وجود داشته و ابراهيم و اسماعيل عليهما السلام آنرا بالا برده‌اند. حضرت على عليه السلام نيز در خطبه قاصعه «3» مى‌فرمايد: خداوند تمام مردم را از زمان حضرت آدم تا ابد، با همين کعبه و سنگ‌هاى آن آزمايش مى‌نمايد.
ابراهيم واسماعيل عليهما السلام در کار مساوى نبودند. در حديث مى‌خوانيم: ابراهيم بنّايى مى‌کرد واسماعيل سنگ به دست پدر مى‌داد. وشايد به سبب همين تفاوت، ميان نام آن دو بزرگوار فاصله گذاشته است. «يَرْفَعُ إِبْراهِيمُ الْقَواعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَ إِسْماعِيلُ»
«1». ابراهيم، 37.
«2». آل‌عمران، 96.
«3». نهج‌البلاغه، خطبه 192.
جلد 1 - صفحه 202