1- پيامبر مأمور است سنّت خداوند، (مغفرت در صورت توبه کردن و سرکوبى و نابودى در صورت لجاجت کافران) را به مردم ابلاغ کند. قُلْ لِلَّذِينَ کَفَرُوا إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ ... وَ إِنْ يَعُودُوا ...
2- توبهى کافر و بىدين هم پذيرفته مىشود. «قُلْ لِلَّذِينَ کَفَرُوا إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ»
3- در اسلام، همواره راه توبه و اصلاح به روى افراد باز است و بنبست وجود ندارد. «إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ»
4- در قضاوت، ميزان حال فعلى اشخاص است، نه گذشتهى آنان. قُلْ لِلَّذِينَ کَفَرُوا إِنْ يَنْتَهُوا ...
5- اسلام، جنگطلب نيست، بلکه در پى اصلاح است. «إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ»
6- مسلمان شدن، گناهان و خلافهاى قبلى را محو مىکند. «إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ ما قَدْ سَلَفَ» چنانکه در حديث مىخوانيم: «الاسلام يَجُبّ ما قبله». «1»
«1». مستدرک، ج 7، ص 448.
جلد 3 - صفحه 317
7- تشويق، در کنار تهديد قرار دارد. إِنْ يَنْتَهُوا ... إِنْ يَعُودُوا
8- باز گذاشتن روزنهى اميد، نبايد چنان باشد که احساس شود از روى ضعف، سراغ مجرمان رفتهايم. «إِنْ يَنْتَهُوا، إِنْ يَعُودُوا»
9- اوّل تشويق و اتمام حجّت، سپس تهديد و خشونت. «إِنْ يَنْتَهُوا، إِنْ يَعُودُوا»
10- قانون عادلانه و حکيمانهى الهى در طول تاريخ، نسبت به همه يکسان و تغييرناپذير بوده است. «فَقَدْ مَضَتْ سُنَّتُ الْأَوَّلِينَ»
11- سنّت الهى، نجات و پيروزى انبيا و به کيفر رساندن کفرپيشگان است. «فَقَدْ مَضَتْ سُنَّتُ الْأَوَّلِينَ» چنانکه آيه ديگر مىفرمايد: «کَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَ رُسُلِي» «1»
12- از تاريخ و سرنوشت ديگران عبرت بگيريم. «فَقَدْ مَضَتْ سُنَّتُ الْأَوَّلِينَ»