نکته‌های تفسیر نور

کلمه‌ى «جار» به معناى ياور، شريک، همسايه و هم‌سوگند آمده که در اينجا معناى اوّل مناسب‌تر است. کلمه‌ى‌ «نَکَصَ» به معناى خوددارى و برگشت است و «عقب» به معناى پاشنه‌ى پا و «نَکَصَ عَلى‌ عَقِبَيْهِ» يعنى بر پاشنه‌هاى پا چرخيد و پشت کرد. گفتگوى شيطان با طرفدارانش که در اين آيه مطرح شده، ممکن است همان وسوسه‌هاى شيطانى باشد، يا آنکه شيطان در قالب انسان، اهداف خود را دنبال کند و در قيافه‌ى انسان، به اغوا و وسوسه بپردازد که روايات هم در اين باره وارد شده است. «1» «1». تفاسير مجمع‌البيان ونورالثقلين. جلد 3 - صفحه 333 چنانکه شيطان در جنگ بدر، به صورت سراقةبن مالک (از سرشناسان قبيله‌ى بنى‌کنانه) درآمد و مشرکان را تشويق و ترغيب مى‌کرد و به آنان وعده‌ى همراهى و پيروزى مى‌داد، امّا با حضور فرشتگان در آستانه‌ى پيروزى سپاه اسلام، پا به فرار گذارد. پس از شکست کفّار، در مکّه به او مى‌گفتند: تو سبب شکست ما شدى! و او قسم مى‌خورد که حتّى از مکّه بيرون نيامده است. پس معلوم شد که شيطان در قيافه‌ى سراقه، به آنان وعده‌ى پيروزى داده، سپس فرار کرده است. شيطان براى جبهه‌ى باطل کار تبليغاتى مى‌کند و در آغاز مبارزه به آنان روحيّه مى‌دهد، ولى به هنگام ديدن امدادهاى الهى، آنان را رها کرده و عقب‌نشينى مى‌کند.

آیات این صفحه