تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ أَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ لَوْ أَنْفَقْتَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً ما أَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ وَ لکِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَيْنَهُمْ إِنَّهُ عَزِيزٌ حَکِيمٌ (63)
وَ أَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ: و الفت انداخت و پيوند نمود به دوستى ميان قلوب ايشان، يعنى دو قبيله اوس و خزرج که ميانشان صد و بيست سال تعصب و عداوت و هميشه به قتل و غارت مشغول بودند، خداوند سبحان به برکت تو، دلهاى ايشان را الفت و نفاق را به وفاق مبدل و اتحاد تمام ميان آنها متحقق شد.
و اين از معجزات آن حضرت بود. لَوْ أَنْفَقْتَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً: اگر خرج مى‌کردى به جهت اصلاح احوال ايشان، همه آنچه در زمين است از متاع
«1» مجمع البيان، صفحه 556.
جلد 4 صفحه 371
و مال، ما أَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ: تأليف نمى‌دادى و قادر نبودى بر الفت دادن بين دلهاى ايشان از غايت عداوت و نهايت کينه و ستيزه که با هم داشتند، وَ لکِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَيْنَهُمْ: و لکن خداى تعالى به حکمت بالغه خود الفت داد ميان ايشان، زيرا ذات احديت سبحانه مقلب القلوب است به هر چه خواهد. إِنَّهُ عَزِيزٌ: بتحقيق حق تعالى قادر و غالب است به هرچه اراده فرمايد، حَکِيمٌ:
دانا است به حکم و مصالح آنچه را فرمايد.