اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا آباءَکُم وَ إِخوانَکُم أَولِياءَ إِن‌ِ استَحَبُّوا الکُفرَ عَلَي الإِيمان‌ِ وَ مَن يَتَوَلَّهُم مِنکُم فَأُولئِک‌َ هُم‌ُ الظّالِمُون‌َ «23»
اي کساني که ايمان آورده‌ايد نبايد بگيريد پدران خود و برادران خود را دوست و رفيق و موافق اگر اختيار کردند و ترجيح دادند کفر را بر ايمان و کسي که آنها را گرفت اولياء پس همچه کسان آنها ظالم هستند.
اينکه آيه شريفه بر حسب ظاهر دلالت دارد بر اينکه مؤمن نبايد با کفار ولايت و دوستي قلبي داشته باشد و لو پدر و مادر و اولاد و اخوه و اخوات و اقارب و رفقاء باشند و لو بر حسب معاشرت دنيوي نسبت بوالدين بايد مراعات کرد چنانچه ميفرمايد در سوره لقمان آيه 13 وَ إِن جاهَداک‌َ عَلي أَن تُشرِک‌َ بِي ما لَيس‌َ لَک‌َ بِه‌ِ عِلم‌ٌ
جلد 8 - صفحه 198
فَلا تُطِعهُما وَ صاحِبهُما فِي الدُّنيا مَعرُوفاً الاية و لکن بمناط قطعي اگر والدين و اقارب از مخالفين باشند آنهم نبايد با آنها دوستي کرد و لذا در اخبار زيادي که تعبير بتأويل کرده‌اند اينکه آيه را حمل فرموده بر کساني که مخالفت نموده‌اند و زير بار شيخين رفته‌اند.
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا خطاب بجميع مؤمنين است لا تَتَّخِذُوا اخذ بمعني گرفتن مي‌گويي فلان را من دوست خود گرفتم يا صاحب اختيار خود يا ولي‌ّ و مطاع خود آبائکم شامل اجداد هم ميشود و اخوانکم چه ابي و چه امّي و چه ابويني بلکه شامل امّهات و اخوات هم ميشود و باولوية قطعي شامل ساير اقارب و آشنايان هم ميشود اولياء بجميع معاني ولايت از محبت و وداد و صاحب اختياري و اولي بالتصرف و غير اينها.
إِن‌ِ استَحَبُّوا الکُفرَ عَلَي الإِيمان‌ِ استحباب ترجيح دادن است يعني فعل را بر ترک مقدم بدارند يعني کفر را بر ايمان اختيار کنند و ترجيح دهند.
وَ مَن يَتَوَلَّهُم مِنکُم قبول ولايت آنها را نمود فَأُولئِک‌َ هُم‌ُ الظّالِمُون‌َ يعني آن مؤمني که قبول ولايت آنها را کرد ظالم است ظلم بخود که مخالفت امر الهي کرده و پشت بايمان و رو بکفر نموده، سپس ميفرمايد