1- در جنگ تبوک فرمان بسيج عمومى بود که هر کس شرکت نمى‌کرد بايد عذرش را خدمت پيامبر بيان مى‌کرد و رسماً اجازه مى‌گرفت. «جاءَ الْمُعَذِّرُونَ»
2- جهاد، امرى حکومتى است نه فردى، لذا هم حضور در جبهه و هم ترکِ آن بايد با اجازه‌ى رهبر مسلمانان باشد. «2» جاءَ الْمُعَذِّرُونَ ... لِيُؤْذَنَ لَهُمْ
3- آنان که به فريضه‌ى جهاد، بى‌اعتنايى کرده و در پى فرارند، در ايمانشان دروغ مى‌گويند. «کَذَبُوا»
4- دروغ، تنها با زبان نيست، عمل انسان نيز گاهى نشانِ دروغ بودن ادّعاست.
«قَعَدَ الَّذِينَ کَذَبُوا»
5- بهانه‌جويانِ براى گريز از تکليف، بزودى تنبيه مى‌شوند. الْمُعَذِّرُونَ ... سَيُصِيبُ ... عَذابٌ أَلِيمٌ
«1». به اصطلاح ادبيات عرب، يا از باب تفعيل است که عذر دروغ آوردن است و يا از باب افتعال و عذر واقعى داشتن است. تفسير راهنما.
«2». در مورد حضور در جبهه در آيات قبل خوانديم: فاستأذنوک للخروج فقل لن‌تخرجوا معى ابدا
تفسير نور(10جلدى)، ج3، ص: 483