«إِمام» به معنای راه و جاده است (زیرا از ماده «أَمّ» به معنای قصد کردن گرفته شده، چون انسان برای رسیدن به مقصد، از راه ها عبور می کند).
'''«اِمَام مُبِیْن»''': در تفسیر جمله «إِنَّهُمَا لَبِإِمَام مُبِین» مشهور و معروف همین است که اشاره به شهر قوم لوط و شهر اصحاب الایکه می باشد; و کلمه «اِمام» به معنای راه و جاده است. این احتمال را نیز بعضی داده اند که منظور از «اِمَام مُبِیْن» همان لوح محفوظ باشد به قرینه آیه 12 سوره «یس»، ولی این احتمال بسیار بعید است; چرا که قرآن می خواهد برای مردم درس عبرت بیان کند، و بودن نام این دو شهر، در «لوح محفوظ» نمی تواند تأثیری در عبرت گیری مردم داشته باشد; در حالی که بودن این دو شهر بر سر راه کاروان ها و سایر رهگذران، می توانست اثر عمیقی در آنها بگذارد، لحظه ای در آنجا درنگ کنند، و بیندیشند و دل عبرت بینشان از دیده نظر کند و این سرزمین بلا دیده را آینه عبرت داند، گاهی در کنار سرزمین قوم لوط و گاهی در کنار سرزمین اصحاب الایکه، سرانجام سیلاب اشک را بر سرنوشت آنها از دیده روان سازند!
=== قاموس قرآن ===
پیشوا. راغب گوید: اِمام آنست که از وی پیروی و به وی اقتدا شود، خواه انسان باشد خواه کتاب یا غیر آن، حق باشد یا باطل جمع آن اَئِمّه است. در قاموس گفته اِمام آن است که از وی پیروی شود رئیس باشد یا غیر آن، ریسمانی که بَنّا به دیوار میکشد تا راست بنا کند، راه، متولّی امر، قران، پیغمبر، خلیفه، فرمانده لشگر، و آنچه بچّه هر روز یاد میگیرد، و نمونهای که از روی آن نظیر آن را میسازند و... نا گفته نماند معنی جامع، همان مقتدا بودن است، ریسمانی که بَنّا از آن پیروی میکند و طبق آن بنا میکند، راهی که انسان در امتداد آن قدم بر میدارد، کتابی که میخواند همه امام و پیشوا و مقتدایند. در آیه [بقره:124]، مراد از امام، ابراهیم «علیه السلام» است و از «لا یَنالُ عَهْدِی الظّالِمینَ» میفهمیم که امامی که خدا از او راضی است و امامی که امامت او را خدا میدهد از ستمکاران برگزیده نمیشود «لا یَنالُ عَهدِی الظّالِمینَ». اگر گویند: کسی که ظالم و ستمگر بود ولی توبه کرد و نیکوکار شد، یا کافر و مشرک بود و ایمان آورد چه مانعی دارد که چنین کسی از جانب خدا امام باشد؟ گوئیم: وجدان و فطرت حکم میکند که چنین کسی هم امام نباشد و خدا او را برای این کار انتخاب نکند، درست است توبه و ایمان بسیاری از کارها را جبران میکند، ولی باز وجدان حکم میکند که خداوند فقط پاکان مطلق را برای این کار انتخاب میکند نه آنان که در گذشته ستمگر و مسلوب الاطمینان بوده و الآن توبه کردهاند و یا مشرک بوده و ایمان آوردهاند، حقّاً آن شاعر خوب گفته: لَیْسَ مَنْ اَذْنَبَ ذَنباً بِامام کَیفَ مَن اَشْرَکَ دَهراً وَ کَفَرَ تفصیل سخن را در کتب تفسیر ذیل آیهی فوق مطالعه کنید. (درباره این آیه در «عهد» توضیح داده شده حتماً به آنجا رجوع شود. با در نظر گرفتن آنچه در معنی اِمام گفته شد معنی آیهی [یس:12] روشن میشود «اِمام مُبین» بمعنی کتاب مبین است. در تفسیر المیزان از تفسیر قمّی از ابن عباس از علی «علیه السلام» نقل شده که فرمود: بخدا منم امام مبین حق را از باطل آشکار میکنم، و این را از رسول خدا «صلی اللّه علیه و آله» به ارث بردهام. و از معانی الاخبار از حضرت رسول «صلی اللّه علیه و آله» نقل کرده که درباره علی «علیه السلام» فرمود: او امامی است که خدا در وی علم هر چیز را شمرده آنگاه صاحب المیزان فرموده این دو حدیث در صورت صحت اَبداً راجع به تفسیر نیستند، بلکه از بَطن قرآن و اشارات آن میباشند و مانعی نیست که خدا علم کتاب مبین را به کسی که بندهی خالص و خاصّ خداست بدهد و او«علیه السلام»، بعد از رسول خدا «صلی اللّه علیه و آله» سیّد موّحدین است. * [حجر:79]، از آنها انتقام کشیدیم و آن دو راه آشکاری است، اِمام در اینجا به معنی راه است و ضمیر «اِنّهما» به خرابههای قوم لوط و صالح بر میگردد، و در آیه [هود:17]، احقاف: 12، به تورات اِمام اطلاق شده است. ناگفته نماند: قرآن پیشوایان را به دو دسته تقسیم میکند، پیشوایان حقّ و پیشوایان باطل، مثل [انبیاء:73]، [قصص:41].