«أَیْمَان» جمع «یمین» به معنای سوگند است، و در اصل، «یمین» به معنای دست راست می باشد، اما از آنجا که به هنگام سوگند و بستن عهد و پیمان دست راست را به هم می دهند، و قسم یاد می کنند، این کلمه تدریجاً در معنای سوگند به کار رفته است.
=== قاموس قرآن ===
تسلیم توأم با اطمینان خاطر. اگر گویند: چرا بر خلاف اهل تفسیر ایمان را تسلیم معنی میکنید با آن که طبرسی رحمةاله فرموده: ازهری میگوید: علماء انفاق دارند بر این که ایمان به معنی تصدیق است، المیزان آن را استقرار اعتقاد در قلب معنی کرده و راغب تصدیق توأم با اطمینان خاطر گفته است. گوئیم: قرآن مجید ایمان به معنی اعتقاد را تأیید نمیکند بلکه بهترین معنای آن همان تسلیم است زیرا میبینیم آنان را که اعتقاد دارند ولی تسلیم عقیده خویش نیستند کافر میشمارد. درباره فرعون و قوم او آمده: [نمل:14]، فرعونیان در باطن و نفس خویش عقیده داشتند که آیات موسی از قبیل عصا و غیره از جانب خداست ولی در ظاهر تسلیم و اقرار نکردند نظیر این آیه قول موسی «علیه السلام» است به فرعون که فرمود [اسراء:102]، فرعون یقین داشت که آیات از جانب خداست ولی تسلیم نبود. شیطان به خدا عقیده داشت میگفت: [اعراف:12]، میگفت [حجر:39]، خدا را خالق خود میدانست و او را «رَبّ» خطاب میکرد. به معاد نیز عقیده داشت لذا میگفت: تا روز قیامت مهلتم ده: [اعراف:14]. ایضاً به انبیاء معتقد بود و میدانست به عباد مُخلصین راهی ندارد و آنها را نتواند فریفت [حجر:40]، با همه اینها دربارهاش فرموده [بقره:34]. بسیاری از اهل کتاب به حضرت رسول اکرم «صلی اللّه علیه و آله» عقیده داشتند و میدانستند که او پیغمبر است و حتی او را مانند پسران خود میشناختند ولی حق را کتمان میکرند و به عقیده خویش تسلیم نبودند [بقره:146]، آیه 20 سوره انعام نیز چنین میباشد: «اَللذّینَ خَسَروا اَنْفُسَهُم فَهُم لا یُؤمِنُونَ». پس ایمان به معنی اعتقاد و تصدیق نیست و گرنه میبایست این اشخاص مؤمن باشند بلکه ایمان به معنی تسلیم است. مؤمن کسی است که بحق تسلیم باشد و آن قهراً به عمل توأم است و بدون آن مصداق ندارد. وانگهی در آیاتی نظیر [نساء:137]، نظیر: [منافقون:3]. چطور میشود گفت: آنها چندین بار اعتقاد پیدا کرده و سپس کافر شدهاند بلکه آنها چندین بار اعتقاد پیدا کرده و سپس کافر شدهاند بلکه آنها تسلیم شده و بعداًاز تسلیم بیرون رفتهاند. خلاصه سخن آن که: ایمان پس از اعتقاد است، شخص اگر پس از اعتقاد به عقیدهاش تسلیم شد مؤمن است و گرنه منافق یا کافر میباشد، از طرف دیگر هر قدر اعتقاد قوی باشد تسلیم محکم خواهد بود، شدت و ضعف ایمان و دارای مراتب بودنش از این روشن میشود. [اعراف:101]، به نظر ما منظور همان عدم تسلیم است یعنی: به آنچه قبلاً تکذیب کرده بودند تسلیم شونده نبودند (احتمال دارد که فاعِلِ «یؤمنوا» غیر از فاعل «کذّبوا» باشد.) بقیّه مطلب را در «سلم-اسلام» مطالعه کنید. اگر گویند: چرا در معنی ایمان اطمینان خاطر را قید کردید؟ گوئیم: آن برای ملاحظه اصل مادّه است که ایمان بالاخره از امن مشتق است پس مؤمن آنست که بحق تسلیم شود و قلبش در آن تسلیم مطمئن و آرام و بیاضطراب باشد. [حجرات:15]، اصل ریب چنان که در اقرب المورد گوید: قلق و اضطراب قلب است. * [بقره:6]، [یس:7]، در اینگونه آیات آیا منظور عدم قدرت ایمان است یعنی آنها دیگر قدرت تسلیم ندارند و نمیتوانند بحق تسلیم شوند و قابلیّت تسلیم از بین رفته است و یا منظور آنست که قدرت دارند ولی با عنادی که دارند تسلیم نخواهند شد؟ میشود گفت: فرض دوم مراد است یعنی قدرت دارند و اگر بخواهند خواست خدا در مقام اخبار میفرماید که تسلیم نخواهند شد. و نیز میشود گفت در اثر استکبار و عناد طوری قلوبشان از حق اعراض کرده که دیگر توجّه بحّق و قدرت ایمان از آنها سلب شده است. در این صورت نمیشود گفت: که با عدم قدرت تکلیف ساقط است که عدم قدرت نتیجه اعمال اختیاری آنهاست. آنها از اوّل اعراض کردهاند بر اعراضشان افزوده [صف:5]، میبینیم که بنی اسرائیل با علم آن که موسی رسول خداست اذیتش میکردند خداوند قلوبشان را از حق کنار کرد. هکذا: [توبه:127]، بنابر آن که دعا نباشد. عل هذا این عدم قدرت مُسْقِط تکلیف نیست که خود سبب آن را فراهم آوردهاند. ناگفته نماند: ملاحظه «خَتَمَ اللَّهُ عَلی قُلوبِهِم وَ عَلی سَمْعِهِم وَ علی اَبصارِهِمْ غِشاوَةٌ» که بعد از آیه «اِنَّ الّذینَ کَفَروا...» واقع شده و ملاحظه «اِنّا جَعَلْنا فی اَعْنلقِهِم اَغلالاً... فَاَغْشَینا هُم فَهُم لا یُبْصِرونَ» بعد از آیه «لَقَد حَقَّ القَولُ...» نشان میدهد که به مسلوب القدرة بودن نزدیکاند و بنظر نگارنده قدرت بکلی از آنها سلب نشده است. ایضاً: اینگونه اشخاص از روی عناد کافرند نه از روی جهل و گرنه جاهل پس از علم ایمان آوردنش سهل است. مراد از (کفر) در مقابل ایمان در آیاتی نظیر [بقره:253]، کفر از روی علم است که همان استکبار و عدم تسلیم باشد و اِلّا کُفر از روی جهل که در (کفر) خواهد آمد حساب دیگری دارد، و خلاصه: پس از وضوح حقّ هر که به آن تسلیم شود مؤمن و هر که آن را کتمان کند و تسلیم نشود کافر است این ایمان و کفر است که سبب بهشت و جهنّم میگردد. و سر و کار قرآن مجید با این ایمان و کفر است. در آیاتی که خدا از مردم ایمان میخواهد نظیر [بقره:13]، [بقره:41]، بنظر نگارنده مراد آن نیست که: عقیده پیدا کنید و معتقد باشید که آن بسته به استدلال و مشاهده براهین است، بلکه مقصود آنست که: خدا و بحق تسلیم شوید. ایضاً در آیاتی که خطاب «یا اِیُّها الّذینِ آمَنوُا» آمده منظور آن نیست که: ای باور کنندگان خدا و حق، بلکهای تسلیم شوندگان. ولی میدانیم که تسلیم بعد از علم و عقیده است. تکمیل این بحث با مطالعه «اسلام» و «کفر» است.
این کار، نزدیکتر است به اینکه گواهی بحق دهند، (و از خدا بترسند،) و یا (از مردم) بترسند که (دروغشان فاش گردد، و) سوگندهایی جای سوگندهای آنها را بگیرد. از (مخالفت) خدا بپرهیزید، و گوش فرا دهید! و خداوند، جمعیّت فاسقان را هدایت نمیکند.
و اگر پیمانهای خود را پس از عهد خویش بشکنند، و آیین شما را مورد طعن قرار دهند، با پیشوایان کفر پیکار کنید؛ چرا که آنها پیمانی ندارند؛ شاید (با شدّت عمل) دست بردارند!