وَ النَّازِعَاتِ غَرْقاً
سوگند به فرشتگانی که (جان مجرمان را بشدّت از بدنهایشان) برمی‌کشند،
سورة النازعات
مکه · ۴۶ آیه· ترتیب نزول ۸۱
معرفی سوره نازعات (تفسیر نمونه)
اين سوره مکى است و داراى ۴۶ آيه است
محتواى سوره نازعات
اين سوره همانند سوره نبا بر محور مسائل «معاد» دور مى زند، و روى هم رفته در شش بخش خلاصه مى شود:
۱ - نخست با قسمهاى مؤ کدى که ارتباط با مساءله معاد دارد روى تحقق اين روز بزرگ تکيه و تاءکيد مى کند.
۲ - در مرحله بعد به قسمتى از مناظر هول انگيز و وحشتناک آن روز اشاره مى نمايد.
۳ - در بخش ديگر اشاره کوتاه و گذرايى به داستان موسى و سرنوشت فرعون طغيانگر دارد که هم مايه تسلى خاطر پيامبر (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) و مؤ منان است و هم هشدارى به مشرکان طغيانگر، و هم اشاره اى است به اينکه انکار معاد انسان را به چه گناهانى آلوده مى کند.
۴ - در بخش بعد نمونه هايى را از مظاهر قدرت خداوند در آسمان و زمين که خود دليلى است براى امکان معاد و حيات بعد از مرگ بر مى شمرد.
۵ - بار ديگر به شرح قسمتى ديگر از حوادث وحشتناک آن روز بزرگ و سرنوشت طغيانگران و پاداش نيکوکاران مى پردازد.
۶ - سرانجام در پايان سوره بر اين حقيقت تاءکيد مى کند که هيچکس از تاريخ آن روز با خبر نيست ، ولى همين اندازه مسلم است که نزديک است .
انتخاب نام «نازعات » براى اين سوره به خاطر نخستين آيه آن است فضيلت تلاوت اين سوره
در حديثى از پيغمبر اکرم (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) آمده است : من قراء سورة «و النازعات » لم يکن حبسه و حسابه يوم القيامة الا کقدر صلاة مکتوبة حتى يدخل الجنة : «کسى که سوره نازعات را بخواند توقف و حساب او در روز قيامت تنها به اندازه خواندن يک نماز روزانه است ، و بعد از آن وارد بهشت مى شود».
امام صادق (عليه السلام ) مى فرمايد: من قراءها لم يمت الا ريان ، و لم يبعثه الله الا ريان ، و لم يدخله الجنة الا ريان : «کسى که اين سوره را بخواند سيراب از دنيا مى رود، و خداوند او را سيراب محشور مى کند، و سيراب وارد بهشت مى سازد» (سيراب از رحمت بى پايان حق ).
مسلم است کسى که محتواى اين سوره را که آيات تکان دهنده اش ارواح خفته را بيدار و متوجه وظائف خود مى سازد در جان خويش پياده کند از چنان پاداشهايى برخوردار خواهد شد، نه آنها که فقط به خواندن الفاظ قناعت مى کنند.
تفسیر نمونه، جلد ۲۶، صفحه ۷۰
تفسیر المیزان، برگزیده تفسیر نمونه، تفسیر نور، نکته‌های تفسیر نور، پیام‌های تفسیر نور، تفسیر اثنی عشری، تفسیر روان جاوید، تفسیر اطیب البیان
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
وَ النَّاشِطَاتِ نَشْطاً
و فرشتگانی که (روح مؤمنان) را با مدارا و نشاط جدا می‌سازند،
وَ السَّابِحَاتِ سَبْحاً
و سوگند به فرشتگانی که (در اجرای فرمان الهی) با سرعت حرکت می‌کنند،
فَالسَّابِقَاتِ سَبْقاً
و سپس بر یکدیگر سبقت می‌گیرند،
فَالْمُدَبِّرَاتِ أَمْراً
و آنها که امور را تدبیر می‌کنند!
يَوْمَ تَرْجُفُ الرَّاجِفَةُ
آن روز که زلزله‌های وحشتناک همه چیز را به لرزه درمی‌آورد،
تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ
و بدنبال آن، حادثه دومین [= صیحه عظیم محشر] رخ می‌دهد،
قُلُوبٌ يَوْمَئِذٍ وَاجِفَةٌ
دلهایی در آن روز سخت مضطرب است،
أَبْصَارُهَا خَاشِعَةٌ
و چشمهای آنان از شدّت ترس فروافتاده است!
يَقُولُونَ أَ إِنَّا لَمَرْدُودُونَ فِي الْحَافِرَةِ
(ولی امروز) می‌گویند: «آیا ما به زندگی مجدّد بازمی‌گردیم؟!
أَ إِذَا كُنَّا عِظَاماً نَخِرَةً
آیا هنگامی که استخوانهای پوسیده‌ای شدیم (ممکن است زنده شویم)؟!»
قَالُوا تِلْكَ إِذاً كَرَّةٌ خَاسِرَةٌ
می‌گویند: «اگر قیامتی در کار باشد، بازگشتی است زیانبار!»
فَإِنَّمَا هِيَ زَجْرَةٌ وَاحِدَةٌ
ولی (بدانید) این بازگشت تنها با یک صیحه عظیم است!
فَإِذَا هُمْ بِالسَّاهِرَةِ
ناگهان همگی بر عرصه زمین ظاهر می‌گردند!
هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ مُوسَى
آیا داستان موسی به تو رسیده است؟!
إِذْ نَادَاهُ رَبُّهُ بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوًى
در آن هنگام که پروردگارش او را در سرزمین مقدّس «طوی» ندا داد (و گفت):
اذْهَبْ إِلَى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى
به سوی فرعون برو که طغیان کرده است!
فَقُلْ هَلْ لَكَ إِلَى أَنْ تَزَكَّى
و به او بگو: «آیا می‌خواهی پاکیزه شوی؟!
وَ أَهْدِيَكَ إِلَى رَبِّكَ فَتَخْشَى
و من تو را به سوی پروردگارت هدایت کنم تا از او بترسی (و گناه نکنی)؟!»
فَأَرَاهُ الْآيَةَ الْكُبْرَى
سپس موسی بزرگترین معجزه را به او نشان داد!
فَكَذَّبَ وَ عَصَى
امّا او تکذیب و عصیان کرد!
ثُمَ أَدْبَرَ يَسْعَى
سپس پشت کرد و پیوسته (برای محو آیین حق) تلاش نمود!
فَحَشَرَ فَنَادَى
و ساحران را جمع کرد و مردم را دعوت نمود،
فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلَى
و گفت: «من پروردگار برتر شما هستم!»
فَأَخَذَهُ اللَّهُ نَكَالَ الْآخِرَةِ وَ الْأُولَى
از این رو خداوند او را به عذاب آخرت و دنیا گرفتار ساخت!
إِنَ فِي ذٰلِكَ لَعِبْرَةً لِمَنْ يَخْشَى
در این عبرتی است برای کسی که (از خدا) بترسد!
أَ أَنْتُمْ أَشَدُّ خَلْقاً أَمِ السَّمَاءُ بَنَاهَا
آیا آفرینش شما (بعد از مرگ) مشکل‌تر است یا آفرینش آسمان که خداوند آن را بنا نهاد؟!
رَفَعَ سَمْكَهَا فَسَوَّاهَا
سقف آن را برافراشت و آن را منظّم ساخت،
وَ أَغْطَشَ لَيْلَهَا وَ أَخْرَجَ ضُحَاهَا
و شبش را تاریک و روزش را آشکار نمود!
وَ الْأَرْضَ بَعْدَ ذٰلِكَ دَحَاهَا
و زمین را بعد از آن گسترش داد،
أَخْرَجَ مِنْهَا مَاءَهَا وَ مَرْعَاهَا
و از آن آب و چراگاهش را بیرون آورد،
وَ الْجِبَالَ أَرْسَاهَا
و کوه‌ها را ثابت و محکم نمود!
مَتَاعاً لَكُمْ وَ لِأَنْعَامِكُمْ
همه اینها برای بهره‌گیری شما و چهارپایانتان است!
فَإِذَا جَاءَتِ الطَّامَّةُ الْكُبْرَى
هنگامی که آن حادثه بزرگ رخ دهد،
يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الْإِنْسَانُ مَا سَعَى
در آن روز انسان به یاد کوششهایش می‌افتد،
وَ بُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَنْ يَرَى
و جهنّم برای هر بیننده‌ای آشکار می‌گردد،
فَأَمَّا مَنْ طَغَى
امّا آن کسی که طغیان کرده،
وَ آثَرَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا
و زندگی دنیا را مقدّم داشته،
فَإِنَ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوَى
مسلّماً دوزخ جایگاه اوست!
وَ أَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى
و آن کس که از مقام پروردگارش ترسان باشد و نفس را از هوی بازدارد،
فَإِنَ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَى
قطعاً بهشت جایگاه اوست!
يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا
و از تو درباره قیامت می‌پرسند که در چه زمانی واقع می‌شود؟!
فِيمَ أَنْتَ مِنْ ذِكْرَاهَا
تو را با یادآوری این سخن چه کار؟!
إِلَى رَبِّكَ مُنْتَهَاهَا
نهایت آن به سوی پروردگار تو است (و هیچ کس جز خدا از زمانش آگاه نیست)!
إِنَّمَا أَنْتَ مُنْذِرُ مَنْ يَخْشَاهَا
کار تو فقط بیم‌دادن کسانی است که از آن می‌ترسند!
كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَهَا لَمْ يَلْبَثُوا إِلاَّ عَشِيَّةً أَوْ ضُحَاهَا
آنها در آن روز که قیام قیامت را می‌بینند چنین احساس می‌کنند که گویی توقّفشان (در دنیا و برزخ) جز شامگاهی یا صبح آن بیشتر نبوده است!