«سدر» به گفته بعضی از ارباب لغت: درختی است تناور، که بلندیش گاهی تا چهل متر می رسد، و می گویند: تا دو هزارسال عمر می کند (و سایه بسیار سنگین و لطیفی دارد)، تنها عیب این درخت این است که، خاردار است، ولی با توصیف به «مخضود» از مادّه «خضد» (بر وزن مجد) به معنای بریدن و گرفتن خار، این مشکل نیز در درختان سدر بهشتی حل شده است.
=== قاموس قرآن ===
درخت کُنار. (به ضم ک) صحاح، قاموس، نهایه، اقرب و المنجمد آن را شجرالنبق گفتهاند برهان قاطع ذیل لغت کنار (به ضم ک) میگوید: میوهای است سرخ رنگ شبیه به عنّاب لیکن از عناب بزرگتر است . به عربی آن را سدر گویند. و در ذیل لغت سدر گوید: میوهای است معروف و بعضی درخت کنار (به ضم ک) را گفتهاند. در فرهنگ عمید ذیل لغت سدر شکل آن را کشیده و گوید: سدر درخت کنار، شجرالنبق، درختی است تناور و خاردار بلندیش تا 40 متر میرسد میگویند تا دو هزار سال عمر میکند، میوه آن به شکل سنجد و بعد از رسیدن سرخ یا زرد رنگ و شیرین میشود. ثمر آن در طبّ به کار میرود و برگ آن را پس از خشک کردن میسایند و در حمام بدن خود را با آن شستشو میدهند. نا گفته نماند کنار (به ضم ک) غیر از درخت چنار معروف است. [سباء:16]. معنی آیه در «خِمْط» و «سَبَاء» گذشت [واقعة:28و29]. در «خضد» گفته شد که ان به معنی خم شده و یا بی خار است در این صورت سدر مخضود درخت بی خار یا درختیکه شاخه هایش از کثرت میوه خم شده است. آیه درباره بهشت و سدر نکره است یعنی سدر دنیا مقایسه کرد. مراد از آیه ظاهراً میوه سدر است زیرا که راجع به سایه در آیه بعدی آمده فرموده «وَ ظِلَّ مَمْدود». * [نجم:13-17]. سدره واحد سدر است ضمیر «رآه» ظاهراً به جبرئیل راجع است یعنی آن حضرت جبرئیل را دید «منتهی» یعنی آخر و شاید اسم مکان باشد یعنی محل تمام شدن. معنی آیات چنین است: رسول خدا صلی اللّه علیه و اله و سلم جبرئیل را دفعه دیگر که نازل میشد دید و ان در کنار سدرة المنتهی بود. بهشت جایگاه یا بهشت ابدی در نزد همان سدره است، چشم آن حضرت در دیدن جبرئیل اشتباه نکرد و منحرف نشد. از آیات همین قدر استفاده میشود که سدرة المنتهی محلی است و یا درختیکه که در انتها واقع شده. اما انتهاء چه چیز سدره را میپوشاند؟ روشن نیست. در بعضی آیات مراد از جَنَةُ الْمَأوی بهشت آخرت است مثل [سجده:19]. به قرینه این ایه مراد از جنة المأوی بهشت آخرت است . و اگر سدرة المنتهی در آسمان باشد چنانکه از «عِنْدَها جَنَّةُ الْمَأوی» بدست میآید پس در این صورت آیه در معراج آن حضرت تقریباً صریح است. در المیزان گوید: از آنچه گذشت روشن گردید که ارجاع ضمیر «رآه» به خدا صحیح است و مراد از آن رؤیت قلب است و مراد از نزله اخری نزول آن حضرت است در معراج به کنار سدرة المنتهی یعنی آن حضرت در اثنای معراج به سدرة المنتهی نازل شد و خدا را به قلب خود دید چنانکه در نزله اوّلی دید. آنگاه در بحث روائی حدیثی چند از شیعه و اهل سنت نقل میکند که آن حضرت دو دفعه خدا را با قلب خود دید و از روایات مستفاد میشود که سدرة المنتهی در آسمانهاست . نا گفته نماند نظر علامه طباطبائی متّخذ از احادیث است و اگر احادیث نبود قهراً ضمیر «رآه» را به جبرئیل ارجاع میکردند و نمیگفتند: رجوع آن به خدا صحیح است و در احادیث و صحت و سقم آنها باید تحقیق کرد ظهور آیه چنانکه گفته شد آن است که ضمیر «رآه» راجع به جبرئیل است .
امّا آنها (از خدا) رویگردان شدند، و ما سیل ویرانگر را بر آنان فرستادیم، و دو باغ (پربرکت) شان را به دو باغ (بیارزش) با میوههای تلخ و درختان شوره گز و اندکی درخت سدر مبدّل ساختیم!