حَكَم

تکرارها: ۱

«حَکَم» از مادّه «حُکْم» (بر وزن قلم) به معنای داور و قاضی و حاکم است و بعضی آن را با حاکم از نظر معنا مساوی دانسته اند. ولی جمعی از مفسّران از جمله «شیخ طوسی» در «تبیان» معتقدند که «حَکَم» به کسی گفته می شود که جز به حق داوری نمی کند، اما «حاکم» به هر دو اطلاق می شود. بعضی دیگر مانند نویسنده «المنار» معتقد است: «حَکَم» کسی است که طرفین دعوا او را انتخاب کرده اند، در حالی که «حاکم» به هر گونه داور گفته می شود. گر چه می توان گفت «حکم» در تعبیرات قرآن، معمولاً به معنای قضاوت و داوری است، ولی از آنجا که مقام قضاء، همیشه جزئی از برنامه حکومت است و از قاضی بدون پشتوانه قدرت حکومت کاری ساخته نیست، دلالت التزامی بر مسأله زمامداری نیز دارد. === قاموس قرآن === منع برای اصلاح (مفردات) و قضاوت. در اقرب قید اصلاح ذکر نشده است. در قاموس و صحاح آن را داوری گفته است در مجمع ذیل آیه 32 بقره گوید: احکام به معنی اتقان و استوار کردن است و حکیم کسی است که مانع از فساد باشد. در صحاح هست: «الحکیم: المتقن للامور» حکیم کسی است که کارها را استوار و محکم کند. معنای اوّلی این کلمه همان منع ار فساد و منع برای اصلاح است و ان در تمام موارد صادق است. قضاوت و داوری که یکی از معنای آن است در حقیقت منع از فساد و برای اصلاح است همچنین است استوار کردن و غیره در اینجا لازم است به چند مورد از موارد استعمال این کلمه و مشتقّات آن اشاره شود: * [غافر:48]، [مائده: 42] در این دو مورد و نظائر آن، حکم به معنی قضاوت و داوری است که یک نوع منع از فساد و برای اصلاح است . * [نساء:65] تحکیم به معنی حکم و حاکم قرار دادن است یعنی نه قسم به پروردگارت مؤمن نمی‏شود تا انکه در اختلافشان تو را حکم و داور قرار دهند. * [حج:52] احکام به معنی استوار و محکم کردن است یعنی خدا آنچه را که شیطان القاء کرده نسخ می‏کند سپس آیات خود را استوار می‏نماید. * [هود:1]، احکان در مقابل تفصیل واقع شده و مرحله قبلی تفصیل است و در آن مرحله، تفصیل و تشتّت نیست. ممکن است مراد از «اُحْکِمَتْ» آن باشد که آیات قرآن با تمام اختلاف مضامین و دستورهای گوناگون و معارف متفاوت همه دارای تمام آنها، همان غرض جاری و ملحوظ است یعنی: این کتابی است که آیات آن روی یک غرض استوار شده و سپس با ملاحظه همان غرض تفصیل داده شده و از هم جدا شده است. چنانکه المیزان گفته است . و ممکن اسن مراد ان باشد که آیات آن ابتدا به صورت بسیط بر قلب حضرت رسول «صلی اللّه علیه و آله و سلم» القاء شده و سپس بوسیله جبرئیل و زبان مبارک آن حضرت تفصیل داده شده است. فرض کنید کسی هزار متر مربع زمین دارد و می‏خواهد از آن به نحوی استفاده کند. دفعة به خاطرش می‏افتد که آن راچند دستگاه خانه بسازد و بفروشد آن خانه‏ها در مرحله اوّل در ذهن او کاملا فشرده و بسیطاند و اصلا نمی‏داند کدام محل در بند و کدام محل صحن و کجا حمّام و کجاها اطاق و... خواهد شد ولی وقتیکه مهندس نقشه آنها را روی کاغذ آورد، اطاق‏ها، صحن‏ها، حمّام‏ها، زیر زمینها از هم جدا و معیّن می‏گردند. قرآن کریم نیز ابتدا به صورت بسیط و فشرده و در قالب خداشناسی و هدایت مردم به قلب شریف حضرت ختمی مرتبت صلی اللّه و علیه و آله و سلم از جانب خداوند القاءشده و سپس زبان آن حضرت و آمدن جبرئیل آن را مفصّل کرده و یه صورت آیات جبرئیل آن را مفصّل کرده و به صورت آیات فعلی در آورده است. و این مستلزم نزول مکرّر قرآن است که در «نزل» انشاءاللّه خواهد آمد. * [نساء:60] تحاکم مخامصه و محاکمه را پیش حاکم بردن است در اقرب گوید: «تحاکموا الی الحاکم: تخاصوا الیه» یعنی می‏خواهد محاکمهپیش طغیانگر ببرند. * [مائده:43] مراد از حکم دستور و قضاوت خداست در آیاتی نظیر [انعام:89] شاید منظور از حکم قوّه تشخیص و درک امور و شاید قضاوت و داوری روی کتاب باشد.
۰۱۱۳۵۷۹۱۱۱۳۱۵۱۷۱۹۲۱۲۳سال ۱: ۰سال ۲: ۰سال ۳: ۰سال ۴: ۰سال ۵: ۰سال ۶: ۰سال ۷: ۰سال ۸: ۰سال ۹: ۰سال ۱۰: ۰سال ۱۱: ۰سال ۱۲: ۱سال ۱۳: ۰سال ۱۴: ۰سال ۱۵: ۰سال ۱۶: ۰سال ۱۷: ۰سال ۱۸: ۰سال ۱۹: ۰سال ۲۰: ۰سال ۲۱: ۰سال ۲۲: ۰سال ۲۳: ۰
غافر · ۴۸

قَالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُلٌ فِيهَا إِنَ اللَّهَ قَدْ حَكَمَ بَيْنَ الْعِبَادِ

مستکبران می‌گویند: «ما همگی در آن هستیم، زیرا خداوند در میان بندگانش (بعدالت) حکم کرده است!»