كُبّارا

تکرارها: ۱

=== قاموس قرآن === (به ضم کاف) مبالغه کبیر است [نوح:22]. حیله کردند حیله بسیار بزرگ. آن با تشدید و تخفیف هر دو خوانده شده است. کبائر 1- [نساء:31]. 2- [شوری:37] 3- [نجم:32] 4- [کهف:49]. 5- [قمر:52-53] درباره هر پنج آیه صحبت خواهیم کرد و هر یک را بررسی خواهیم نمود. بزرگان و ارباب تفسیر از سه آیه اولی استفاده کرده‏اند که گناهان منقسم به صغائر و کبائراند و استناد به «کبائر» نشان می‏دهد که صغائر هم داریم و در آیه اول به قرینه مقابله «سیئّات» را صغائر داسته‏اند و مورد عفو، البته در صورت اجتناب از کبائر. ظاهراً نمی‏شود انکار کرد که «ماتُنْهَوْنَ عَنهُ» در آیه اول و «الْاِثْمِ» در آیه دوم و سوم اعم از کبائر است و کبائر قسمتی از آن می‏باشد. آیه اول که در سوره نساء است در آیات قبلی، خوردن مال یتیم، ندادن اموال به سفهاء، گناه درباره تقسیم ارث، زنا، لواط (ظاهراً)، منع زنان از ازدواج به جهت ارث بردن از آنان، انکار مهریه زن، تزویج نامادریها، حرمت تزویج محارم، اکل مال به باطل ذکر شده سپس آمده: «اِنْ تَجْتَنِبُوا کَبائِرَ...». از طرف دیگر فواحش از کبائر خارج نیستند بلکه قطع نظر از کبیره بودن بسیار شنیع نیز هستند و به عبارت دیگر ذکر خاص بعد از عام است. واللَّه اعلم. و آن چنانکه در «فحش» گذشت در قرآن به زنا و لواط و تزویج نامادری بالخصوص اطلاق شده و در کافی باب اللمم از حضرت صادق «علیه السلام» نقل شده: «اَلْفَواحِشُ اَلزِّنا و السِّرْقَةُ» آیه چهارم در صغیره و کبیره بودن گناه صریح است زیرا مجرمین از آنچه در کتاب است ترسانند و می‏گویند این چه کتابی است علی هذا صغیره و کبیره گناهند. در آیه پنجم صغیر و کبیر شامل همه اعمال است اعم از نیک و بد. در آیه اول مراد از سیئات یا صغائراند و یا آثار معاصی و در صورت اجتناب از کبائر ظاهراً آنها مورد عفواند مشروط بر اینکه مورد اصرار واقع نشوند وگرنه اصرار بر صغیره آن را در ردیف کبائر قرار خواهد داد [آل عمران:135]. در کافی بابُ الْاِصْرارِ عَلی الذَّنْبِ از ابا عبداللَّه «علیه السلام» نقل شده: «لاصَغیرَةَ مَعَ الْاِصْرارِ وَ لاکَبیرَة مَعَ الْاِسْتِغْفارِ» و راجع به «اِلَّا الَّلَمَم» در آیه سوم، عنقریب بحث خواهد شد. اشکال اگر گویند: متعلق اجتناب در سه آیه اولی کبائراند و در صورت انقسام گناه بر صغیره و کبیره باید گفت: فقط کبائر در اسلام واجب الاجتناب اند نه صغائر!! لذا بهتر است بگوئیم «ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ» در آیه اول وصف کبائر و در آیه دوم و سوم «الاِثْم» بیان کبائر است علی هذا همه گناهان کبائر و اثم و منهی عنه‏اند و آمدن لفظ کبائر دلالت دارد بر اینکه در اسلام صغائر نداریم. گوئیم: صریح آیه چهارم دال بر وجود صغیره و کبیره است و تقسیم گناهان بر صغیره و کبیره حتمی است و در سه آیه اولی نمی‏شود کبائر را شامل همه گناهان دانست با آنکه آیه چهارم آنها را صریحاً تقسیم کرده است، لذا تقریباً یقینی است که «ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ» و «الاِثْم» اعم، و کبائر قسمتی از آن دو است. اما اینکه فقط کبائر مورد اجتنابند نه صغائر باید دانست: صغائر در صورت اصرار داخل در کبائراند و نیز کلمه «تُنْهَوْنَ عَنْهُ» و «الاِثْم» در آیات فوق و ایضاً آیات دیگر و روایات بالضرورة دلالت دارند بر اینکه مطلق گناهان اعم از صغائر و کبائر واجب الاجتناب اند، النهایه در آیات سه گانه گذشته به کبائر به نحو خاصی توجه شده است و مورد اجتناب واقع گشته‏اند. لمم‏ اما لمم اگر مراد از آن گناهان صغیره باشد چنانکه در صحاح صغائر الذنوب گفته و راغب تعبیر از صغیره دانسته در اینصورت می‏شود گفت نظیر «السیئات» در آیه اول است. ولی بنابر تفسیر اهل بیت علیهم السلام که آن را گناه گاه گاهی فرموده‏اند شامل صغائر و کبائر است زیرا گناهیکه انسان گاه گاه مرتکب می‏شود ممکن است صغیره یا کبیره باشد، جمله «اِنَّ رَبَّکَ واسِعُ الْمَغْفِرَةِ...» در مقام تطمیع به توبه و یا وعده غفران است. تفسیر اهل بیت علیهم السلام مطابق واقع و لغت است در اینصورت مضمون آیه سوم مطلب دیگری است. از روایات لمم‏ در کافی باب اللمم از امام «علیه السلام» نقل کرده: لمم گناه بعد از گناه است که عبد به آن نزدیک و مرتکب می‏شود: «قالَ: الِهْنَةُ بَعْدَ الِهْنَةِ اَیِ الذَّنْبُ بَعْدَ الذَّنْبِ یُلِمُّ بِهِ الْعَبْدُ» در روایت دیگر فرموده طبع و عادت بنده گناه کردن نیست ولی گاهی به آن مرتکب می‏شود «قالَ اللَّمّامُ الْعَبْدُ الَّذی یُلِّمُّ بِالذَّنْبِ بَعْدَ الذَّنْبِ لَیْسَ مِنْ سَلیقَتِهِ اَیْ مِنْ طَبیعَطِهِ» و در روایت دیگری از امام صادق «علیه السلام» نقل کرده: «وَ الَّلَمَمُ: الرَّجُلُ یُلِّمُّ بِالذَّنْبِ فَیَسْتَغْفِرُ اللَّهَ مِنْهُ». علی هذا استثناء در «اِلَّا الَّلَمَمَ» متصل است و به قول صحاح و راغب منقطع خواهد بود. کبائر کدام؟ از ابن عباس نقل شده گناهان همه کبیره‏اند و هر آنچه خدا از آن نهی کرده کبیره می‏باشد طبرسی رحمه اللَّه بعد از نقل این سخن فرموده: اصحاب ما (امامیّه) نیز بر این قولند و فرموده‏اند «اَلْمَعاصِیُ کُلُّها کَبیرَةٌ» زیرا همه قبیح اند لیکن بعضی نسبت به بعضی بزرگتراند ولی فی نفسه گناه صغیره نداریم. در مستمسک عروه ذیل مسئله عدالت امام جماعت، از شیخ مفید، قاضی، شیخ طوسی و علامه حلی نقل شده که فرموده‏اند: «کُلُّ مَعْصِیَةٍ کَبیرَةٍ» و صغیره و کبیره بودن بالنسبة است. اقوال دیگری نیز در این باره هست که احتیاج به نقل آنها نیست مگر قول ذیل: و آن اینکه: صغیره و کبیره بودن نسبت به فاعل است مثلاً اگر عالم گناهی کند کبیره است و اگر همان گناه را جاهل بکند کبیره نیست علی هذا باید با مکان و زمان نیز فرق کند مثل گناه در رمضان و غیر آن و یا گناه در حرم مکه و غیر آن. به نظر نگارنده: این دو قول فی حد نفسه صحیح اند ولی قرآن و روایات ناظر به این دو قول نیست بلکه ظهورشان در آن است که بعضی از گناهان بذاته کبیره‏اند و بعضی صغیره وگرنه حساب صغائر و کبائر از بین خواهد رفت، مثلا معنی «اِنْ تَجْتَنِبُوا کَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ» این می‏شود: اگر از کبائر نهی شده که با قیاس به همدیگر کبیره‏اند اجتناب کنید... و این مفهوم درستی نخواهد داشت و شما هر صغیره را که در نظر بگیرید نسبت به کوچکتر از آن کبیره خواهد بود، یا روز قیامت گناهکار بگوید: این چه کتابی است که هیچ صغیره را که نسبت به سائر گناهان صغیره است و... ترک نکرده. به عبارت دیگر برای کبائر و صغائر مفهوم مشخصی نخواهیم داشت. ظاهر آن است (واللَّه العالم) گناهان مثل اشیاء مختلف الحقیقة و فی حد نفسه هستند مثلا می‏گوئیم: این شتر است، این اسب، این گاو، این گوسفند، این گربه و این موش هکذا گناهان: این قتل است، این اکل مال یتیم و این اوقات تلخی به زن و فرزند و نظیر آن. علی هذا باید دید کدام گناه در شرع کبیره خوانده شده‏اند و با استقصاء و دانستن آنها بدانیم که غیر آنها صغیره‏اند به شرط آنکه در صغیره اصرار نداشته باشیم. *** اگر گویند: قرآن مجید مقداری از گناهان را در اثناء آیات و سور یاد کرده و آن وقت در بعض آیات دیگر فرموده:«اِنْ‏تَجْتَنِبوُا کَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ اَلَّذینَ یَجْتَنبِوُنَ کَبائِرَالْاِثْمِ» از کجا بدانیم که کبیره و صغیره کدام است؟ گوییم: لااقل باید قبول کرد که مسلمانان پس از شنیدن لفظ کبائر مأمور بودند از صاحب شرع بپرسند و بدانند کبائر کدام‏اند. در روایات برای تعیین کبائر دو طریق داریم یکی عنوان کلی و مشخص دیگری تعداد فرد فرد کبائر. اول- عنوان کلی همان است که فرموده‏اند: کبیره آن است که خدا به مرتکب آن وعده آتش داده است. در کافی باب الکبائر از امام صادق «علیه السلام» نقل کرده «قالَ:الْکِبائِرُ الَّتی اَوْجَبَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ عَلَیْهَا النَّارَ» در وسائل باب وجوب اجتناب الکبائر از ثواب الاعمال از ابی‏الحسن «علیه السلام» نقل شده: «مَنِ اجْتَنَبَ الْکَبائِرَ ما اَوْعَدَ اللَّهُ عَلَیْهِ النَّارَ اِنْ کانَ مُؤْمِناً کَفَّرَ اللَّهُ عَنْهُ سَیِّئاتِهِ» و از عقاب الاعمال از امام باقر «علیه السلام» نقل شده «قالَ: سَئَلْتُ اَباجَعْفَرَ «علیه السلام» عَنِ الْکَبائِرِ فَقالَ: کَلُّ ما اَوْعَدَ اللَّهُ عَلَیْهِ النَّارَ». این کلام کاملاً روشن است زیرا تا گناه کبیره نباشد خدا ظاهراً راجع به آن با آتش تهدید نمی‏کند. چند گناه در قرآن یافته است که نسبت به آنها وعده آتش داده شده است: 1- قتل نفس. [نساء:93]. 2- خوردن مال یتیم. [نساء:10]. 3- اکل ربا. [بقره:275]. 4- شرک و آن اکبر کبائر است [مائده:72]. 5- فرار از جنگ (با شرایط) [انفال:16]. 6- زنا. [فرقان:69]. 7- نسبت زنا به زنان عفیف [نور:23]. اینها برای نمونه ذکر شد گناهان دیگری نیز در قرآن هست که مورد وعده عذابند. دوم- راجع به تعداد فرد فرد گناهان کبیره روایات زیادی داریم از آنجمله هفت گناه در ردیف اول شمرده شده‏اند به قرار ذیل: 1- قتل نفس. 2- عقوق والدین. 3- خوردن ربا. 4- بادیه نشین شدن بعد از مهاجرت به دیار اسلام (این گویا بدان علت است که مستلزم ترک دین و دوری از علم و کمال است). 5- نسبت زنا به زن پاکدامن. 6- خوردن مال یتیم. 7- فرار از جنگ اسلامی. در روایت دیگر به جای عقوق والدین آمده: «وَ کُلُّ ما اَوْعَدَ اللَّهُ عَلَیْهِ النَّارَ» رجوع شود به کافی باب الکبائر و وسائل باب تعیین الکبائر. در روایت عبدالعظیم حسنی از امام جواد از پدرش از امام صادق علیهم السلام در جواب عمرو بن عبید گناهان ذیل با ذکر مأخذ آنها از قرآن و سنت نقل شده است: شرک به خدا، یأس از رحمت خدا، ایمنی از مکر خدا، عقوق والدین، قتل نفس، نسبت زنا به زن پاک، اکل مال یتیم، فرار از جنگ، خوردن ربا، سحر، زنا، سوگند دروغ، خیانت، منع زکوة، شهادت زور، کتمان شهادت، شرابخواری، ترک صلوة، نقض عهد، قطع رحم، اینها مجموعاً بیست گناه‏اند (کافی - وسائل - مجمع البیان ذیل آیه «اِنْ تَجْتَنِبُوا...»). در وسائل باب فوق الذکر از عیون الخبار صدوق نقل شده که حضرت رضا «علیه السلام» در نامه‏ای که به مأمون عباسی نوشت از جمله گناهان زیر را یاد فرموده است: اکل میته، خون، گوشت خوک، گوشت حیوانی که به هنگام ذبح نام خدا بر آن برده نشده، سحت (حرام)، قمار، کم کردن ترازو و پیمانه، لواط، یاری ستمکاران، اعتماد به ستمگران، ندادن حقوق مردم با امکان، دروغ، خودپسندی، اسراف، تبذیر، سبک شمردن حج، جنگ با اولیاء اللَّه، اشتغال به لهو و لعب، اصرار بر ذنوب.
۰۱۱۳۵۷۹۱۱۱۳۱۵۱۷۱۹۲۱۲۳سال ۱: ۰سال ۲: ۰سال ۳: ۰سال ۴: ۱سال ۵: ۰سال ۶: ۰سال ۷: ۰سال ۸: ۰سال ۹: ۰سال ۱۰: ۰سال ۱۱: ۰سال ۱۲: ۰سال ۱۳: ۰سال ۱۴: ۰سال ۱۵: ۰سال ۱۶: ۰سال ۱۷: ۰سال ۱۸: ۰سال ۱۹: ۰سال ۲۰: ۰سال ۲۱: ۰سال ۲۲: ۰سال ۲۳: ۰
نوح · ۲۲

وَ مَكَرُوا مَكْراً كُبَّاراً

و (این رهبران گمراه) مکر عظیمی به کار بردند...