→ الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۸، حدیث ۱۴۳
حدیث حضرت محمد (ص) در کتاب الکافي جلد ۸ کِتَابُ الرَّوْضَة حَدِيثُ زَيْنَبَ الْعَطَّارَة
کتاب الروضة · روایت شده از حضرت محمد صلی الله علیه و آله
سند
محمد بن يحيي عن احمد بن محمد عن عبد الرحمن بن ابي نجران عن صفوان عن خلف بن حماد عن الحسين بن زيد الهاشمي عن ابي عبد الله ع قال :
جَاءَتْ زَيْنَبُ اَلْعَطَّارَةُ اَلْحَوْلاَءُ إِلَى نِسَاءِ اَلنَّبِيِّ ص وَ بَنَاتِهِ وَ كَانَتْ تَبِيعُ مِنْهُنَ اَلْعِطْرَ فَجَاءَ اَلنَّبِيُّ ص وَ هِيَ عِنْدَهُنَّ فَقَالَ إِذَا أَتَيْتِنَا طَابَتْ بُيُوتُنَا فَقَالَتْ بُيُوتُكَ بِرِيحِكَ أَطْيَبُ يَا رَسُولَ اَللَّهِ قَالَ إِذَا بِعْتِ فَأَحْسِنِي وَ لاَ تَغُشِّي فَإِنَّهُ أَتْقَى وَ أَبْقَى لِلْمَالِ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اَللَّهِ مَا أَتَيْتُ بِشَيْءٍ مِنْ بَيْعِي وَ إِنَّمَا أَتَيْتُ أَسْأَلُكَ عَنْ عَظَمَةِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَقَالَ جَلَّ جَلاَلُ اَللَّهِ سَأُحَدِّثُكِ عَنْ بَعْضِ ذَلِكِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ هَذِهِ اَلْأَرْضَ بِمَنْ عَلَيْهَا عِنْدَ اَلَّتِي تَحْتَهَا كَحَلْقَةٍ مُلْقَاةٍ فِي فَلاَةٍ قِيٍّ وَ هَاتَانِ بِمَنْ فِيهِمَا وَ مَنْ عَلَيْهِمَا عِنْدَ اَلَّتِي تَحْتَهَا كَحَلْقَةٍ مُلْقَاةٍ فِي فَلاَةٍ قِيٍّ وَ اَلثَّالِثَةُ حَتَّى اِنْتَهَى إِلَى اَلسَّابِعَةِ وَ تَلاَ هَذِهِ اَلْآيَةَ خَلَقَ سَبْعَ سَمََاوََاتٍ وَ مِنَ اَلْأَرْضِ مِثْلَهُنَ وَ اَلسَّبْعُ اَلْأَرَضِينَ بِمَنْ فِيهِنَّ وَ مَنْ عَلَيْهِنَّ عَلَى ظَهْرِ اَلدِّيكِ كَحَلْقَةٍ مُلْقَاةٍ فِي فَلاَةٍ قِيٍّ وَ اَلدِّيكُ لَهُ جَنَاحَانِ جَنَاحٌ فِي اَلْمَشْرِقِ وَ جَنَاحٌ فِي اَلْمَغْرِبِ وَ رِجْلاَهُ فِي اَلتُّخُومِ وَ اَلسَّبْعُ وَ اَلدِّيكُ بِمَنْ فِيهِ وَ مَنْ عَلَيْهِ عَلَى اَلصَّخْرَةِ كَحَلْقَةٍ مُلْقَاةٍ فِي فَلاَةٍ قِيٍّ وَ اَلصَّخْرَةُ بِمَنْ فِيهَا وَ مَنْ عَلَيْهَا عَلَى ظَهْرِ اَلْحُوتِ كَحَلْقَةٍ مُلْقَاةٍ فِي فَلاَةٍ قِيٍّ وَ اَلسَّبْعُ وَ اَلدِّيكُ وَ اَلصَّخْرَةُ وَ اَلْحُوتُ بِمَنْ فِيهِ وَ مَنْ عَلَيْهِ عَلَى اَلْبَحْرِ اَلْمُظْلِمِ كَحَلْقَةٍ مُلْقَاةٍ فِي فَلاَةٍ قِيٍّ وَ اَلسَّبْعُ وَ اَلدِّيكُ وَ اَلصَّخْرَةُ وَ اَلْحُوتُ وَ اَلْبَحْرُ اَلْمُظْلِمُ عَلَى اَلْهَوَاءِ اَلذَّاهِبِ كَحَلْقَةٍ مُلْقَاةٍ فِي فَلاَةٍ قِيٍّ وَ اَلسَّبْعُ وَ اَلدِّيكُ وَ اَلصَّخْرَةُ وَ اَلْحُوتُ وَ اَلْبَحْرُ اَلْمُظْلِمُ وَ اَلْهَوَاءُ عَلَى اَلثَّرَى كَحَلْقَةٍ مُلْقَاةٍ فِي فَلاَةٍ قِيٍّ ثُمَّ تَلاَ هَذِهِ اَلْآيَةَ لَهُ مََا فِي اَلسَّمََاوََاتِ وَ مََا فِي اَلْأَرْضِ وَ مََا بَيْنَهُمََا وَ مََا تَحْتَ اَلثَّرىََ ثُمَّ اِنْقَطَعَ اَلْخَبَرُ عِنْدَ اَلثَّرَى وَ اَلسَّبْعُ وَ اَلدِّيكُ وَ اَلصَّخْرَةُ وَ اَلْحُوتُ وَ اَلْبَحْرُ اَلْمُظْلِمُ وَ اَلْهَوَاءُ وَ اَلثَّرَى بِمَنْ فِيهِ وَ مَنْ عَلَيْهِ عِنْدَ اَلسَّمَاءِ اَلْأُولَى كَحَلْقَةٍ فِي فَلاَةٍ قِيٍّ وَ هَذَا كُلُّهُ وَ سَمَاءُ اَلدُّنْيَا بِمَنْ عَلَيْهَا وَ مَنْ فِيهَا عِنْدَ اَلَّتِي فَوْقَهَا كَحَلْقَةٍ فِي فَلاَةٍ قِيٍّ وَ هَاتَانِ اَلسَّمَاءَانِ وَ مَنْ فِيهِمَا وَ مَنْ عَلَيْهِمَا عِنْدَ اَلَّتِي فَوْقَهُمَا كَحَلْقَةٍ فِي فَلاَةٍ قِيٍّ وَ هَذِهِ اَلثَّلاَثُ بِمَنْ فِيهِنَّ وَ مَنْ عَلَيْهِنَّ عِنْدَ اَلرَّابِعَةِ كَحَلْقَةٍ فِي فَلاَةٍ قِيٍّ حَتَّى اِنْتَهَى إِلَى اَلسَّابِعَةِ وَ هُنَّ وَ مَنْ فِيهِنَّ وَ مَنْ عَلَيْهِنَّ عِنْدَ اَلْبَحْرِ اَلْمَكْفُوفِ عَنْ أَهْلِ اَلْأَرْضِ كَحَلْقَةٍ فِي فَلاَةٍ قِيٍّ وَ هَذِهِ اَلسَّبْعُ وَ اَلْبَحْرُ اَلْمَكْفُوفُ عِنْدَ جِبَالِ اَلْبَرَدِ كَحَلْقَةٍ فِي فَلاَةٍ قِيٍّ وَ تَلاَ هَذِهِ اَلْآيَةَ وَ يُنَزِّلُ مِنَ اَلسَّمََاءِ مِنْ جِبََالٍ فِيهََا مِنْ بَرَدٍ وَ هَذِهِ اَلسَّبْعُ وَ اَلْبَحْرُ اَلْمَكْفُوفُ وَ جِبَالُ اَلْبَرَدِ عِنْدَ اَلْهَوَاءِ اَلَّذِي تَحَارُ فِيهِ اَلْقُلُوبُ كَحَلْقَةٍ فِي فَلاَةٍ قِيٍّ وَ هَذِهِ اَلسَّبْعُ وَ اَلْبَحْرُ اَلْمَكْفُوفُ وَ جِبَالُ اَلْبَرَدِ وَ اَلْهَوَاءُ عِنْدَ حُجُبِ اَلنُّورِ كَحَلْقَةٍ فِي فَلاَةٍ قِيٍّ وَ هَذِهِ اَلسَّبْعُ وَ اَلْبَحْرُ اَلْمَكْفُوفُ وَ جِبَالُ اَلْبَرَدِ وَ اَلْهَوَاءُ وَ حُجُبُ اَلنُّورِ عِنْدَ اَلْكُرْسِيِّ كَحَلْقَةٍ فِي فَلاَةٍ قِيٍّ ثُمَّ تَلاَ هَذِهِ اَلْآيَةَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ اَلسَّمََاوََاتِ وَ اَلْأَرْضَ وَ لاََ يَؤُدُهُ حِفْظُهُمََا وَ هُوَ اَلْعَلِيُّ اَلْعَظِيمُ وَ هَذِهِ اَلسَّبْعُ وَ اَلْبَحْرُ اَلْمَكْفُوفُ وَ جِبَالُ اَلْبَرَدِ وَ اَلْهَوَاءُ وَ حُجُبُ اَلنُّورِ وَ اَلْكُرْسِيُّ عِنْدَ اَلْعَرْشِ كَحَلْقَةٍ فِي فَلاَةٍ قِيٍّ وَ تَلاَ هَذِهِ اَلْآيَةَ اَلرَّحْمََنُ عَلَى اَلْعَرْشِ اِسْتَوىََ وَ فِي رِوَايَةِ اَلْحَسَنِ اَلْحُجُبُ قَبْلَ اَلْهَوَاءِ اَلَّذِي تَحَارُ فِيهِ اَلْقُلُوبُ
ترجمه
هاشم رسولی محلاتی, الروضة من الکافی جلد ۱ ترجمه رسولی محلاتی, ۲۲۳
حسین بن زید هاشمی از امام صادق علیه السّلام روایت کند که فرمود: زینب عطاره که چشمش تاب و پیچ داشت برای فروختن عطر بنزد زنان و دختران رسول خدا (ص) آمد و در همان حال که او در نزد آنها بود رسول خدا (ص) نیز بنزد آنها آمد، حضرت باو فرمود: هر گاه تو بنزد ما میآئی خانههای ما خوشبو میشود.
زینب عرضکرد: ای رسول خدا خانههای تو ببوی خودت خوشبوتر است، حضرت باو فرمود:
هر گاه چیزی میفروشی خوب بفروش و غش مکن (و چیز دیگری را مخلوطش منما) که این ترتیب (خرید و فروش) برای دارائی و مال پاکتر و برای ماندنش بهتر است.
عرضکرد: ای رسول خدا من این بار نیامدهام چیزی بفروشم بلکه آمدهام تا از عظمت خدای عز و جل از تو پرسش کنم، حضرت فرمود: بزرگ است جلال او، و من اینک شمهای از عظمت او را برایت باز گویم، آنگاه (شروع بسخن کرده) فرمود: همانا این زمین و هر چه بر آن قرار دارد در برابر آن (زمینی) که در زیر آن قرار دارد (مقصود ستارگان و کواکبی است که گاهی بالای سر ما است و گاهی در زیر زمین قرار میگیرد) مانند حلقه (کوچکی) است که در بیابان (بیسر و ته و) پهناوری افتاده باشد و آن دو با هم و هر چه بر آنها است در برابر آنچه در زیر آن دو قرار گرفته چون حلقهای است که در بیابان تهی و پهناوری افتاده، و سومی نیز (این چنین است) تا برسد بهفتمین زمین (نسبت هر کدام بآن دیگری مانند همان حلقه است که در بیابان تهی و پهناوری افتاده باشد) و این آیه را خواند: «.. (خدائی که) هفت آسمان و زمینها نیز مانند آنها آفرید …» (سوره طلاق آیه ۱۲)، و هفت زمین با آنچه بر آن است که بر پشت خروس است چون حلقهای است که در بیابان تهی و پهناوری افتاده باشد، و خروس دو بال دارد، بالی در مشرق و بالی در مغرب و دو پایش در آخرین حد از عمق است، و هفت زمین با خروس و آنچه در آن است و بر آن قرار دارد بر روی صخره (سنگ) چون حلقهای است که در بیابان تهی و پهناوری افتاده باشد، و صخره با آنچه در آن است و بر آن است بر پشت ماهی چون حلقهای است که در بیابان تهی و پهناوری افتاده باشد، و هفت زمین و خروس و صخره و ماهی با هر چه در آن است و هر چه بر آن قرار دارد بر روی دریای تاریک چون حلقهای است که در بیابان تهی و پهناوری افتاده باشد، و هفت زمین با خروس و صخره و ماهی و دریای تاریک بر روی هوای روان چون حلقهای است در بیابانی تهی و پهناور. و هفت زمین با خروس و صخره و ماهی و دریای تاریک و هوا بر روی «ثری» چون حلقه است در بیابانی تهی و پهناور.
سپس این آیه را خواند: «از آن اوست آنچه در آسمانها است و آنچه در زمین است و آنچه در زیر ثری است» (سوره طه آیه ۶) و خبر و آگاهی بشر در همان ثری منقطع گشته، و هفت زمین و خروس و صخره و ماهی و دریای تاریک و هوا و ثری در برابر آسمان اول مانند حلقهای است در بیابان پهناوری تهی، و همه اینها و آسمان مزبور با آنچه بر آن است و در آن قرار دارد در برابر آسمانی که بالای آن است چون حلقهای است در بیابانی تهی و پهناور، و این دو آسمان و آنچه در آنها و بر آنها است در برابر آسمانی که بالای آن دو است چون حلقهای است در بیابانی تهی و پهناور، و این سه آسمان و آنچه در آن است و بر آن قرار دارد در برابر آسمان چهارم چون حلقهای است در بیابانی تهی و پهناور، و هم چنین تا برسد بآسمان هفتم.
و این هفت آسمان با آنچه در آن است و بر آنها قرار دارد در برابر دریائی که از زمینیان پنهان است چون حلقهای است در بیابانی تهی و پهناور و همه این هفت آسمان و دریای پنهان در برابر کوههای تگرگ چون حلقهای است در بیابانی تهی و پهناور، و این آیه را خواند: «و فرو فرستد از آسمان از کوههائی که در آن است تگرگ» (سوره نور آیه ۴۳).
و این هفت آسمان و دریای پنهان و کوههای تگرگ در برابر آن هوائی که دلها در آن سرگردانند چون حلقهای است در دریای تهی و پهناور، و این هفت آسمان و دریای پهناور و کوههای تگرگ و هوا در برابر پردههای نور چون حلقهای است در بیابانی تهی و پهناور، و این هفت آسمان و دریای پنهان و کوههای تگرگ و هواء و پردههای نور در برابر کرسی چون حلقهای است در بیابانی تهی و پهناور، سپس این آیه را خواند: «و کرسی او آسمانها و زمین را فرا گیرد و نگهداشتنش بر او سنگینی نکند که او است والا و بزرگ» (سوره بقره آیه ۲۵۵) و این هفت آسمان و دریای پنهان و کوههای تگرگ و هوا و پردههای نور و کرسی در برابر عرش چون حلقهای است در بیابانی تهی و پهناور، و این آیه را خواند:
«خدای رحمان بر عرش استوار است» (سوره طه آیه ۵).
و در روایت حسن که از آن حضرت نقل کرده: پردههای نور پیش از هوائی که دلها در آن سرگردان شوند ذکر شده.
حمیدرضا آژیر, بهشت کافی - ترجمه روضه کافی, ۱۹۶
حسین بن زید هاشمی به نقل از امام صادق علیه السّلام میگوید: زینب عطر فروش که زنی لوچ بود نزد زنان و دختران پیامبر صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم میآمد و به آنان عطر میفروخت. روزی پیامبر به خانه آمد در حالی که زینب در میان آنان بود. حضرت صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم رو به او کرد و فرمود: هر گاه تو به خانه ما میآیی خانه ما خوشبو میشود زینب در پاسخ گفت: بلکه خانههای تو به بوی خوش خودت خوشبوتر است. پیامبر صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم فرمود: هر گاه عطر میفروشی آن را با چیز دیگر میامیز که این کار به تقوا نزدیکتر و برای دارایی پایندهتراست. او در پاسخ عرض کرد: یا رسول اللَّه! اینک من نیامدهام چیزی بفروشم و آمدهام تا پیرامون عظمت خداوند سبحان از شما پرسش کنم. پیامبر صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم فرمود: جلّ جلاله، پیرامون بخشی از آن با تو سخن خواهم گفت، و سپس فرمود: همانا این زمین و هر که بر آن است در برابر آنچه زیر آن قرار گرفته همچون حلقهای است که در سرزمینی پهناور و خالی از سکنه افتاده باشد، و این هر دو با آنچه در آنها و بر آنهاست در برابر آنچه زیر آن است چون حلقهای است که در فلاتی پرت، افتاده است، و همچنین است سومی تا آنکه به هفتمی میرسد، سپس این آیه را تلاوت فرمود: ... خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ «۱»، و این هفت زمین با آنچه در آنهاست و آنچه بر آنهاست بر پشت خروس همچون حلقهای است که در دشتی پرت افتاده است. این خروس دو بال دارد که یک بال در مشرق و بال دیگرش در مغرب است و دو پای آن خروس در آن سوی مرزهای هستی، و این هفت زمین و آن خروس و هر که در آن و بر آن است بر روی صخره همچون حلقهای است در دشتی پهناور و پرت، و آن صخره با هر که در آن و بر آن است بر پشت ماهی چون حلقهای است که در دشت پهناور و پرتی افتاده باشد، و این هفت زمین و این خروس و این صخره و این ماهی با هر که در آن و بر آن است در دریای تاریک چون حلقهای است در بیابانی پرت، و این هفت زمین و این خروس و این صخره و این ماهی و این دریای تاریک در هوای روان چون حلقهای است در دشتی پرت سپس این آیه را تلاوت فرمود: لَهُ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْأَرْضِ وَ ما بَیْنَهُما وَ ما تَحْتَ الثَّری «۲»، و آگاهی بشر در همین طبقه ثری به پایان میرسد، و این هفت زمین و این خروس و این صخره و این ماهی و این دریای تاریک و این هوا و این ثری با هر آنکه در آن و بر آن است همه در برابر آسمان نخست چون حلقهای است در بیابانی پرت، و این همه با آسمان نزدیک و با هر که بر آن و در آن است نزد آنکه بر فراز آن است چون حلقهای است در دشتی پرت، و این دو آسمان
__________________________________________________
(۱) «هفت آسمان و همانند آنها هفت زمین آفرید» (سوره طلاق/ آیه ۱۲).
(۲) «آنچه در آسمانها و آنچه در زمین و آنچه میان آن دو و آنچه زیر خاک است از آن اوست» (سوره طه/ آیه ۶).
و هر که در آن و بر آن است نزد آنکه بر فراز آنهاست چون حلقهای است در بیابانی پهناور و پرت، و این هر سه با هر آنکه در آن و بر آن است نزد چهارمین چون حلقهای است در دشتی پهناور و پرت، تا برسد به آسمان هفتم، و همه آنها و هر که در آن و بر آن است در برابر دریایی که از اهل زمین نهفته است چون حلقهای است در دشتی پهناور و پرت، و این هفت آسمان و آن دریایی نهان در برابر کوههای تگرگ همچون حلقهای است در دشتی پرت.
سپس این آیه را تلاوت فرمود: .. وَ یُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ مِنْ جِبالٍ فِیها مِنْ بَرَدٍ ... «۱»، و این هفت آسمان و آن دریای نهان و کوههای تگرگ در برابر هوایی که دلها در آن سرگردانند همچون حلقهای است در بیابانی پهناور و پرت، و این هفت آسمان و دریای نهان و کوههای تگرگ و هوا در برابر پردههای نور همچون حلقهای است در دشتی پهناور و پرت، و این هفت آسمان و دریای نهان و کوههای تگرگ و هوا و پردههای نور در برابر کرسی همچون حلقهای است در بیابانی پهناور و پرت، و سپس این آیه را تلاوت فرمود:
... وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ لا یَؤُدُهُ حِفْظُهُما وَ هُوَ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ «۲»، و این هفت آسمان و دریای نهان و کوههای تگرگ و پردههای نور و کرسی در برابر عرش همچون حلقهای است در دشتی پهناور و پرت، و سپس این آیه را تلاوت فرمود: الرَّحْمنُ عَلَی الْعَرْشِ اسْتَوی «۳». و در روایت حسن، پردهها پیش از هوایی است که دلها در آن سرگردانند.
__________________________________________________
(۱) «و [خداست که] از آسمان از کوههایی [از ابر یخ زده] که در آنجاست تگرگی فرو میریزد» (سوره نور/ آیه ۴۳).
(۲) «کرسی او آسمانها و زمین را در برگرفته و نگهداری آنها بر او دشوار نیست و اوست والای بزرگ» (سوره بقره/ آیه ۲۵۵).
(۳) «خدای رحمان که بر عرش استیلا یافته است» (سوره طه/ آیه ۵).
راویان