→ الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۱۰۰۸
حدیث در کتاب الکافي جلد ۱ کِتَابُ الْحُجَّة بَابُ خَلْقِ أَبْدَانِ الْأَئِمَّةِ وَ أَرْوَاحِهِمْ وَ قُلُوبِهِمْ ع
کتاب الحجة · روایت شده از امام على عليه السلام
سند
علي بن ابراهيم عن علي بن حسان و محمد بن يحيي عن سلمه بن الخطاب و غيره عن علي بن حسان عن علي بن عطيه عن علي بن رياب رفعه الي امير المومنين ع قال قال امير المومنين ع :
إِنَّ لِلَّهِ نَهَراً دُونَ عَرْشِهِ وَ دُونَ اَلنَّهَرِ اَلَّذِي دُونَ عَرْشِهِ نُورٌ نَوَّرَهُ وَ إِنَّ فِي حَافَتَيِ اَلنَّهَرِ رُوحَيْنِ مَخْلُوقَيْنِ رُوحُ اَلْقُدُسِ وَ رُوحٌ مِنْ أَمْرِهِ وَ إِنَّ لِلَّهِ عَشْرَ طِينَاتٍ خَمْسَةً مِنَ اَلْجَنَّةِ وَ خَمْسَةً مِنَ اَلْأَرْضِ فَفَسَّرَ اَلْجِنَانَ وَ فَسَّرَ اَلْأَرْضَ ثُمَّ قَالَ مَا مِنْ نَبِيٍّ وَ لاَ مَلَكٍ مِنْ بَعْدِهِ جَبَلَهُ إِلاَّ نَفَخَ فِيهِ مِنْ إِحْدَى اَلرُّوحَيْنِ وَ جَعَلَ اَلنَّبِيَّ ص مِنْ إِحْدَى اَلطِّينَتَيْنِ قُلْتُ لِأَبِي اَلْحَسَنِ اَلْأَوَّلِ ع مَا اَلْجَبْلُ فَقَالَ اَلْخَلْقُ غَيْرَنَا أَهْلَ اَلْبَيْتِ فَإِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَلَقَنَا مِنَ اَلْعَشْرِ طِينَاتٍ وَ نَفَخَ فِينَا مِنَ اَلرُّوحَيْنِ جَمِيعاً فَأَطْيِبْ بِهَا طِيباً وَ رَوَى غَيْرُهُ عَنْ أَبِي اَلصَّامِتِ قَالَ طِينُ اَلْجِنَانِ جَنَّةُ عَدْنٍ وَ جَنَّةُ اَلْمَأْوَى وَ جَنَّةُ اَلنَّعِيمِ وَ اَلْفِرْدَوْسُ وَ اَلْخُلْدُ وَ طِينُ اَلْأَرْضِ مَكَّةُ وَ اَلْمَدِينَةُ وَ اَلْكُوفَةُ وَ بَيْتُ اَلْمَقْدِسِ وَ اَلْحَائِرُ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۳, ۸۹
علی بن رئاب حدیث را تا علی (ع) رسانیده که فرمود: برای خدا نهری است نشیب عرش خود و نشیبتر از آن نهر نوری است فروزان و در دو کناره آن نهر دو روح آفریده یکی روح القدس و دیگری، روح من امره، و به راستی برای خدا ده طینت باشد که پنج از آنها بهشتی هستند و پنج دیگر از زمین، و دو بخش بهشتی و زمینی را شرح داد و سپس فرمود: هیچ پیمبر و فرشتهای (امامی خ ل) پس از او را خدا نسرشته جز آنکه در او یکی از این دو روح را دمید، و پیغمبر را از یکی از این دو طینت ساخته.
گوید: به أبو الحسن اول (امام کاظم (ع)) گفتم: سرشتن چیست؟ فرمود: آفرینش است، به جز ما خاندان که خدا ما را از همه ده طینت بهشتی و زمینی آفریده و از هر دو روح در ما دمیده با هم، وه چه پاکیزه است. و دیگری از ابی الصلت روایت کرده که فرمود: گل بهشت پنجگانه:
۱- بهشت عدن ۲- جنَّة المأوی ۳- جنَّة النعیم ۴- فردوس ۵- بهشت خلد.
و گِل پنجگانه زمین:
۱- مکه ۲- مدینه ۳- کوفه ۴- بیت المقدس ۵- حائر امام حسین (ع).
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۲, ۲۳۳
امیر المؤمنین علیه السلام فرمود: برای خدا نهریست نزد عرش و نزد آن نهر نوریست که خدایش فروزان ساخته و در دو جانب نهر دو روح آفریده شده: روح القدس و روح وابسته بامر خدا، و برای خدا ده طینت (سرشت، گل) است: پنج تای آنها از بهشت است و پنج دیگر از زمین،- آنگاه بهشتی و زمینی را تفسیر نمود سپس فرمود: هر پیغمبر و فرشتهای را که خدا پس از پیغمبر سرشته است، یکی از این دو روح را در او دمیده، و پیغمبر صلّی اللَّه علیه و آله را از یکی از آن دو قسم طینت سرشته است بجز ما خاندان- راوی گوید بموسی بن جعفر علیه السلام عرضکردم: سرشتن چیست؟ فرمود: آفریدنست- همانا خدای عز و جل ما خاندان را، از آن ده طینت آفرید و از هر دو روح در ما دمید، وه چه طینت پاکیزهئی!! و دیگری از ابو الصامت روایت کرده که امام علیه السلام (در تفسیر بهشتی و زمینی) فرمود: طینت بهشتی، بهشت عدن و بهشت
مأوی و بهشت نعیم و فردوس و خلد است. و طینت زمینی: مکه و مدینه و کوفه و بیت المقدس و حائر (امام حسین علیه السلام) است.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۲, ۳۴۱
علی بن ابراهیم روایت کرده است، از علی بن حَسّان و محمد بن یحیی، از سَلَمة بن خطّاب و غیر او، از علی بن حسّان، از علی بن عطیه، از علی بن رئاب که آن را مرفوع ساخته به سوی امیر المؤمنین علیه السلام و گفت که: امیر المؤمنین علیه السلام فرمود: «به درستی که خدا را نهری است در زیر عرش او، و در زیرِ نهری که در زیر عرش اوست، نوری است که آن نهر را منور و روشن گردانیده، و در دو کنار آن نهر، دو روح است که آنها را آفریده: یکی روح القدس و یکی روحی که از امر و فرمان خداست. و خدای عزّوجلّ را ده سرشت است: پنج سرشت از بهشت و پنج سرشت از زمین» و حضرت بهشتها و زمین را هر دو بیان فرمود که کداماند.
بعد از آن فرمود که: «هیچ پیغمبر و فرشتهای نیست که خدا او را بعد از پیغمبر جَبْل فرمود، مگر آنکه از این دو روح را در او دمیده و پیغمبر را از یکی از این دو سرشت قرار داده».
علی بن رئاب میگوید که: به خدمت امام موسی کاظم علیه السلام عرض کردم که جَبْل «۱» چیست؟
فرمود که: «خلق و آفریدن «۲» غیر از ما اهل بیت؛ زیرا که خدای عزّوجلّ ما را از ده سرشت آفرید، و از هر دو روح در ما دمید، پس سرشتهای ما چه بسیار سرشتهای خوشی هستند؛ از روی خوشی».
غیر او از ابوصامت روایت کرده است که گفت: گِل بهشتها، گِل جنّت عدن و جنّت المأوی و جنّت النعیم و فردوس و خُلد است، و گِل زمین، گِل مکه و مدینه و کوفه و بیت المقدس و حایر حضرت امام حسین است- صلوات اللَّه و سلامه علیه-. __________________________________________________
(۱). به فتح جیم و سکون بای ابجد. مترجم.
(۲). و این جملهای است معترضه که راوی در میان کلام امیرالمؤمنین بیرون آورده، و تتمه کلام از حضرت. (مترجم)
راویان