حدیث امام جعفر صادق (ع) درباره حديث , حافظه , دانش و دانايى , حاملان قرآن در کتاب الکافي جلد ۱ کِتَابُ فَضْلِ الْعِلْم بَابُ النَّوَادِرِ
کتاب فضل العلم · روایت شده از امام جعفر صادق عليه السلام
سند
علي بن ابراهيم عن ابيه عن محمد بن يحيي عن طلحه بن زيد قال سمعت ابا عبد الله ع يقول :
إِنَّ رُوَاةَ اَلْكِتَابِ كَثِيرٌ وَ إِنَّ رُعَاتَهُ قَلِيلٌ وَ كَمْ مِنْ مُسْتَنْصِحٍ لِلْحَدِيثِ مُسْتَغِشُّ لِلْكِتَابِ فَالْعُلَمَاءُ يَحْزُنُهُمْ تَرْكُ اَلرِّعَايَةِ وَ اَلْجُهَّالُ يَحْزُنُهُمْ حِفْظُ اَلرِّوَايَةِ فَرَاعٍ يَرْعَى حَيَاتَهُ وَ رَاعٍ يَرْعَى هَلَكَتَهُ فَعِنْدَ ذَلِكَ اِخْتَلَفَ اَلرَّاعِيَانِ وَ تَغَايَرَ اَلْفَرِيقَانِ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۱, ۱۴۳
امام صادق (ع) میفرمود: به راستی راویان کتاب خدا فراوانند و رعایتکنندگان آن کم، چه بسیار اندرز جوی از احادیث (صحت جوی احادیث خ ل) که نسبت به قرآن دغل باز است، علماء در غم ترک عمل باشند و نادانها در غم حفظ الفاظ، یکی دنبال حفظ زندگانی است و آن دیگر در پی هلاک جاودانی.
در اینجا دو رعایت کن از هم جدا شوند و دو دسته متمایز گردند.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۶۲
امام صادق علیه السلام فرمود: همانا روایتکنندگان قرآن بسیارند و رعایتکنندگانش کم چه بسا مردمی که نسبت بحدیث خیرخواه و نسبت بقرآن خیانتگرند، علما از رعایت نکردن غمگینند و جاهلان از حفظ روایت (از اینکه نتوانند روایت را حفظ کنند غمگینند)، یکی در پی حفظ حیات خود است و دیگری در پی هلاکت خویش، در اینجاست که دو دسته رعایتکننده اختلاف پیدا میکنند و از هم جدا میشوند (در صورتی که بحسب ظاهر و در نظر مردم جاهل هر دو دسته ستایش شوند).
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۱۸۵
علی بن ابراهیم، از پدرش، از محمد بن یحیی، از طلحة بن زید، روایت کرده است که گفت: شنیدم از امام جعفر صادق علیه السلام که میفرمود: «راویان کتاب خدا (که قرآن است یا کتابی که مشتمل باشد بر علومی که در دین به کار آید، و حافظان آن از غلط و تحریف و لحن و تصحیف) بسیارند. به درستی که رعایت کنندگان آن (که عالم باشند به مراد آن و عامل
باشند به مقصود آن) کماند و چه بسیار است آنکه حدیث را تصدیق میکند و عمل میکند به آنچه در آن است و کتاب خدا را تصدیق نمیکند و عمل نمیکند به آنچه در آن است. پس رعایت نکردن، علما را اندوهناک میگرداند. حفظ کردن روایت جاهلان را رسوا و خوار میسازد (در بعضی از نسخهها، رعایت، به جای روایت واقع شده. در این نسخهها یحزنهم به حای حطی و نون کلمن است؛ چون فقره اولی. و ترجمه آن این میشود: جاهلان حفظ رعایت ایشان، اندوهناک میگردند و نسخه اوّلی، أصح است. و تتمه حدیث:) پس رعایت کنندهای است که حیات خود را رعایت میکند و رعایت کنندهای است که هلاکت خویش را رعایت میکند و در این هنگام، این دو رعایت کننده، با هم اختلاف کردند و این دو گروه، غیر یکدیگر شدند».