الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۱۴۲۷

احمد بن محمد عن محمد بن سنان عن يونس بن يعقوب عن عبد العزيز بن نافع قال :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۳, ۶۲۷ از عبد العزیز بن نافع گفت: اجازه ورود بر امام صادق (ع) خواستیم و کس نزد آن حضرت فرستادیم، نزد ما فرستاد که دو نفر، دو نفر وارد شوید، من با مردمی که همراهم بود، خدمت آن حضرت رفتیم، من به آن مرد گفتم که: می‏خواهم تو از آن حضرت اجازه بگیری (أن تحل: راه پرسش را باز کنی خ ل نسبت به اموال خود حلالیت‏طلبی خ ل) گفت: بسیار خوب و به آن حضرت گفت: قربانت، پدرم از آنها بود که بنی امیه او را اسیر کردند و من می‏دانم که بنی امیه حق نداشتند که چیزی را برای کسی حرام کنند و نه حلال کنند و از آنچه در دستشان بود کم و بیشی ذی حق نبودند و همانا اختیارش به دست شما بود و چون من در خاطر می‏آورم که آنچه را دارم رد کنم، به من حالتی دست می‏دهد که نزدیک است دیوانه شوم از آنچه در آن گرفتارم. امام به او فرمود: بر تو حلال باد هر آنچه از این راه بوده است و هر کس هم حالش به مانند تو است در دنبال من بر او هم هر چه از این راه است حلال باد، گوید: ما بر خاستیم و بیرون آمدیم و مُعَتّب (خادم امام صادق" ع") پیش از ما رفت نزد آن جمعی که در انتظار نشسته بودند برای اجازه از طرف امام صادق (ع) و به آنها گفت: عبد العزیز بن نافع به چیزی دست یافت که هرگز احدی به مانند آن دست نیافته است، به او گفته شد: آن چه چیز است؟ و در پاسخ برای آنها شرح داد. پس دو تن برخاستند و خدمت امام صادق (ع) رسیدند، و یکی از آنها گفت: قربانت، به راستی پدر من از اسیران بنی امیه بود و من به خوبی می‏دانم که بنی امیه کم یا بیش، حقی در کار مردم نداشتند و من دوست دارم که‏ شما مرا از این باره حلال کنید. در پاسخ فرمود: و این با ما است؟ این با ما نیست، ما را نرسد که حلال کنیم یا حرام کنیم، آن دو مرد بیرون شدند و امام صادق (ع) خشمگین شد و أحدی آن شب خدمت آن حضرت نرسید مگر آنکه امام صادق (ع) با او آغاز سخن کرد و فرمود: شما تعجب نمی‏کنید از فلانه کس، آمده است و نسبت بدان چه بنی امیه کردند، از من حلالیت می‏خواهد، گویا به نظرش می‏رسد که این کار با ما است و در آن شب کسی کم یا بیش سودی به دست نیاورد جز همان دو مرد نخستین، زیرا آن دو تن حاجت روا شدند. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۲, ۵۰۰ عبد العزیز بن نافع گوید: (با جماعتی از اصحاب) از امام صادق علیه السلام اجازه خواستیم و بحضرت پیغام دادیم، او پیغام داد که: دو نفر دو نفر بیائید، پس من با مردی دیگر خدمتش رفتیم، من‏ بآن مرد گفتم: دوست دارم تو از حضرت اجازه سؤال گیری، گفت: بسیار خوب، سپس عرضکرد: قربانت گردم، پدر من از اسیران بنی امیه بوده و شما می‏دانید که بنی امیه حق نداشتند حرام کنند یا حلال کنند و هر مال کم و زیادی که در دست داشتند از آنها نبود، بلکه بشما تعلق داشت، و من هر گاه بخاطر می‏آورم که باید آنچه را دارم برگردانم، حالتی بمن دست میدهد که نزدیکست دیوانه شوم، امام باو فرمود: آنچه از آنها داری برای تو حلال است و هر کس هم حالش مثل تو باشد، پس از من بر او حلال است. راوی گوید: ما برخاستم و بیرون شدیم. معتب (دربان امام صادق علیه السلام) پیش از ما خود را بجماعتی که در انتظار اجازه امام صادق علیه السلام نشسته بودند، رسانید و بآنها گفت: عبد العزیز بن نافع بمقصودی رسید که هرگز کسی مانند او بدان نرسیده است، باو گفتند: چه بود؟ او برای آنها توضیح داد، سپس دو نفر برخاستند و خدمت حضرت رسیدند یکی از آن دو عرضکرد: قربانت گردم، پدر من از اسیران بنی امیه بوده و شما میدانید که بنی امیه چنین حقی نداشتند، نه کم و نه زیاد و من دوست دارم که شما مرا در حلیت قرار دهی، فرمود: مگر این کار با ماست؟! ما چنین حقی نداریم، ما نمیتوانیم چیزی را حلال کنیم و نه چیزی را حرام نمائیم، آن دو مرد بیرون رفتند و امام صادق علیه السلام خشمگین شد، در آن شب هر کس خدمتش رسید، پیش از آنکه چیزی بپرسد، میفرمود: از فلانی تعجب نمیکنید؟! نزد من می‏آید و از کاری که بنی امیه کرده‏اند حلیت میخواهد!! خیال میکند این کار بدست ماست، و در آن شب جز دو نفر اول هیچ کس سودی نبرد، تنها آن دو نفر بمطلب خود رسیدند. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۲, ۸۴۵ احمد بن محمد، از محمد بن سنان، از یونس بن یعقوب، از عبدالعزیز بن نافع روایت کرده است که گفت: دستوری طلب نمودیم که بر حضرت امام جعفر صادق علیه السلام داخل شویم و کسی را به خدمت آن حضرت فرستادیم، پس به سوی ما فرستاد که: «دو تا دوتا داخل شوید». بعد از آن من و مردی که همراه من بود، داخل شدیم و به آن مرد گفتم که: دوست می‏دارم که تو سر سخن را باز کنی و ابتدا نمایی به سؤال کردن از آن حضرت. گفت: چنان خواهم کرد و بعد از آن‏که به خدمت آن حضرت رسیدیم، به آن حضرت عرض کرد که: فدای تو گردم، پدرم از کسانی بود که بنی‏امیّه ایشان را اسیر کرده بودند و من این را دانسته‏ام که بنی‏امیّه را جایز نبود که چیزی را حرام کنند و نه آن‏که حلال گردانند و از برای ایشان نبود از آنچه در دست ایشان بود؛ نه کم و نه بسیار. و جز این نیست که آن از برای شما است، پس هرگاه به خاطر آورم آنچه را که در آن بوده‏ام، یعنی: آنچه را که در آنم (و بنابر بعضی از نسخ کافی، هرگاه به خاطر آورم آن خلاف سنّتی را که در آنم) به جهت آن چیزی در دل من داخل می‏شود که نزدیک است، عقل مرا بر من تباه کند و دیوانه شوم. حضرت به آن مرد فرمود که: «تو در حلّی از آنچه از این امر اتّفاق افتاده و هر کسی که در مثل حال تو باشد بعد از من، از این امر در حلّ است و همه را حلال کردم». عبدالعزیز می‏گوید: پس ما برخاستیم و بیرون آمدیم و معتِّب غلام آن حضرت ما را پیشی گرفته بود به سوی جماعتی که بر درِ خانه نشسته بودند و انتظار رخصت امام جعفر صادق علیه السلام می‏کشیدند و به ایشان گفته بود که: عبدالعزیز بن نافع، فیروزی یافت به چیزی که هرگز هیچ‏کس به مثل آن فیروزی نیافته به او. گفته بودند که: آن چیست؟ معتّب آن را از برای ایشان تفسیر و بیان نموده بود. پس دو کس برخاستند و بر امام جعفر صادق علیه السلام داخل شدند: یکی از آن دو نفر عرض کرد که: فدای تو گردم، پدرم از جمله اسیران بنی‏امیّه بود و من می‏دانم که بنی‏امیّه را از این امر اندک و بسیاری نبود و من دوست می‏دارم که مرا از آن در حلّ قرار دهی و حلال کنی. فرمود که: «آیا این امر به ما مفوّض است؟ چنان نیست، اختیار آن، با ما نمی‏باشد و ما را نمی‏رسد که حلال گردانیم و نه آن‏که حرام سازیم». پس آن دو مرد بیرون رفتند و حضرت صادق علیه السلام خشم فرمود و در آن شب کسی بر آن حضرت داخل نشد، مگر این‏که آن حضرت در سخن گفتن با او ابتدا می‏فرمود و می‏فرمود که: «از فلانی تعجّب نمی‏کنید که به‏ نزد من می‏آید و از من خواهش می‏کند که او را حلال کنم از آنچه بنی‏امیّه کرده‏اند. گویا او چنین اعتقاد دارد که این امر از برای ما است و در آن شب، کسی به کم و بسیاری منتفع نشد، مگر همان دو مرد اوّل که آنها به حاجتی که داشتند، رسیدند.