حدیث امام جعفر صادق (ع) در کتاب الکافي جلد ۱ کِتَابُ فَضْلِ الْعِلْم بَابُ الْبِدَعِ وَ الرَّأْيِ وَ الْمَقَايِيس
کتاب فضل العلم · روایت شده از امام جعفر صادق عليه السلام
سند
علي بن ابراهيم عن ابيه عن احمد بن عبد الله العقيلي عن عيسي بن عبد الله القرشي قال :
دَخَلَ أَبُو حَنِيفَةَ عَلَى أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا حَنِيفَةَ بَلَغَنِي أَنَّكَ تَقِيسُ قَالَ نَعَمْ قَالَ لاَ تَقِسْ فَإِنَّ أَوَّلَ مَنْ قَاسَ إِبْلِيسُ حِينَ قَالَ خَلَقْتَنِي مِنْ نََارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ فَقَاسَ مَا بَيْنَ اَلنَّارِ وَ اَلطِّينِ وَ لَوْ قَاسَ نُورِيَّةَ آدَمَ بِنُورِيَّةِ اَلنَّارِ عَرَفَ فَضْلَ مَا بَيْنَ اَلنُّورَيْنِ وَ صَفَاءَ أَحَدِهِمَا عَلَى اَلْآخَرِ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۱, ۱۷۳
عیسی بن عبد الله قرشی گوید: ابو حنیفه شرفیاب حضور امام صادق (ع) شد، آن حضرت به او گفت: ای ابو حنیفه، به من خبر رسیده که تو قیاس میکنی. عرض کرد: آری، فرمود: قیاس مکن که اول کسی که قیاس به کار بست شیطان بود گاهی که گفت: مرا از آتش آفریدی و او را از گل، و میان آتش و گل قیاس کرد و اگر نوریت آدم را به نوریت آتش سنجیده بود برتری میان دو نور و صفای یکی را بر دیگری میفهمید.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۷۶
ابو حنیفه بر امام صادق (ع) وارد شد. حضرت فرمود: بمن خبر رسیده که تو قیاس میکنی گفت آری فرمود: قیاس مکن زیرا نخستین کسی که قیاس کرد شیطان بود، آنگاه که گفت: مرا از آتش آفریدی و آدم را از خاک، او بین آتش و خاک قیاس کرد و اگر نورانیت آدم را با نورانیت آتش قیاس میکرد امتیاز میان دو نور و پاکیزگی یکی را بر دیگری میفهمید.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۲۱۱
علی بن ابراهیم، از پدرش، از احمد بن عبداللَّه عقیلی، از عیسی بن عبداللَّه قُرشی، روایت کرده است که گفت: ابوحنیفه بر حضرت امام جعفر صادق علیه السلام داخل شد، پس آن حضرت فرمود که: «خبر به من رسیده که تو قیاس میکنی». عرض کرد که: بلی. فرمود که:
«قیاس مکن؛ زیرا که اول کسی که قیاس نمود، شیطان بود. در هنگامی که گفت: «خَلَقْتَنِی مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِینٍ»، پس قیاس نمود آنچه را که در میانه آتش و گل بود. و اگر نورانی بودن آدم را به نور آتش قیاس میکرد، زیادتی آنچه در میانه این دو نور است، صفا و پاکی و بی غشّی یکی از این دو را برابر دیگری میشناخت».