الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۱۹۲

علي بن ابراهيم عن ابيه عن ابن ابي نجران عن عاصم بن حميد عن منصور بن حازم قال :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۱, ۱۹۱ منصور بن حازم گوید: به امام صادق (ع) عرض کردم: مرا چیست که از شما مسأله‏ای پرسم و به من جوابی دهید و دیگری نزد شما آید و همان مسأله را پرسد و جواب دیگری به وی می‏دهید؟ فرمود: ما به مردم به ملاحظه بیش و کم جواب دهیم. عرض کردم: به من بفرمائید اصحاب رسول خدا (ص) از قول پیغمبر راست گفته‏اند یا دروغ؟ فرمود: راست گفته‏اند، گوید: گفتم پس چه علتی داشته که به اختلاف نقل کردند؟ فرمود: نمی دانی که مردی می‏آمد از پیغمبر مسأله‏ای می‏پرسید و به او جوابی می‏داد و پس از آن به همان مسأله جوابی می‏داد که جواب اول را نسخ می‏کرد، این است که احادیث هم ناسخ یک دیگرند. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۸۴ ابن حازم گوید: چه می‏شود که من از شما مطلبی میپرسم و شما جواب مرا میگوئید سپس دیگری نزد شما می‏آید و باو جواب دیگری میفرمائید! فرمود: ما مردم را بزیاد و کم (باندازه عقلشان) جواب میگوئیم. عرضکردم، بفرمائید آیا اصحاب پیغمبر (ص) بر آن حضرت راست گفتند یا دروغ بستند! فرمود: راست گفتند. عرضکردم پس چرا اختلاف پیدا کردند؟ فرمود: مگر نمی‏دانی که مردی خدمت پیغمبر (ص) می‏آمد و از او مسأله‏ای میپرسید و آن حضرت جوابش میفرمود و بعدها باو جوابی می‏داد که جواب اول را نسخ میکرد پس بعضی از احادیث بعضی دیگر را نسخ کرده است. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۲۲۹ علی بن ابراهیم، از پدرش، از ابن ابی نجران، از عاصم بن حُمید، از منصور بن‏ حازم روایت کرده است که گفت: به خدمت امام جعفر صادق علیه السلام عرض کردم که: مرا چه می‏شود که تو را از مسأله‏ای سؤال می‏کنم و تو در آن مسأله مرا جوابی می‏فرمایی آن‏گاه کس دیگری نزد تو می‏آید و همان سؤال را می‏پرسد و تو جواب دیگری می‏دهی؟ آن حضرت فرمود که: «ما مردم را جواب می‏دهیم به زیاده و نقصان در جواب» (یا به حسب فهم ایشان و یا به حسب حکم به واسطه تقیه). عرض کردم که: مرا خبر ده از اصحاب رسول خدا صلی الله علیه و آله که آیا بر محمد صلی الله علیه و آله راست گفتند، یا دروغ گفتند، یا دروغ بستند؟ فرمود که: «بلکه راست گفتند». عرض کردم که: پس چرا اختلاف به هم رسانیدند؟ فرمود که: «آیا نمی‏دانی که مردی به خدمت پیغمبر می‏آید و او را از مسأله‏ای سؤال می‏کرد، و آن حضرت او را در آن جواب می‏فرمود و بعد از این، او را جواب می‏فرمود به چیزی که جواب اول را نسخ می‏نمود؛ زیرا که احادیث آن حضرت بعضی از آنها بعضی دیگر را نسخ می‏کند». «۱» __________________________________________________ (۱). مراد از نسخ قرآن و حدیث، آن است که حکم آن زایل شود و تکلیف الهی به عمل کردن به مضمون آن ساقط گردد. (مترجم)