الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۲۹

بعض اصحابنا رفعه عن مفضل بن عمر عن ابي عبد الله ع قال :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۱, ۷۳ امام ششم (ع) فرمود: ای مفضل، هر که تعقل نکند رستگار نشود و تعقل بی‏دانش میسور نگردد، هر که بفهمد بزودی نجیب و بزرگوار گردد و هر که بردبار باشد پیروز شود، دانش سپر ناگواریها و راستی مایه عزت است و نادانی خواری است، فهم بزرگی است و جود کامروائی، خوش خلقی دوستی آرد و هر که به دوران خود دانا باشد اشتباه فراوان نکند، بدبینی هم یک نوع دور اندیشی است، نعمت و جود عالم میانجی میان مردم است و حکمت، تنها نادان است که در این میان بدبخت است، خدا دوست کسی‏ است که او را شناخته و دشمن آنکه در باره درک ذات او خود را به رنج انداخته، خردمند پر گذشت است و نادان پر غرور، اگر خواهی گرامی باشی نرمش کن و اگر خواهی زبون گردی درشتی نما، پاک طینت، دل نرم است و بد اصل سخت دل، هر که تقصیر کند به پرتگاه افتد و هر که از عاقبت ترسد ندانسته گام برندارد، هر که ندانسته به کاری هجوم کند بینی خود را بریده، هر که نداند، فهم مطلب نتواند، و هر که نفهمد سالم نباشد و هر که سالم نباشد گرامی نبود و هر که گرامی و محترم نبود خرد شود و هر که خرد شود شایسته ملامت باشد و هر که چنین باشد سزاوار پشیمانی است. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۳۱ امام صادق علیه السلام فرمود ای مفضل کسی که تعقل نکند رستگار نگردد و تعقل نکند کسی که نداند، کسی که بفهمد نجیب می‏شود، کسی که صبر کند پیروز شود، دانش سپر بدبختی است و راستی عزت است و نادانی ذلت، فهمیدن بزرگواری و سخاوت کامیابی و خوش خلقی دوستی آورنده است، کسی که باوضاع زمانش آگاه باشد اشتباهات بر او هجوم نیارد، دوراندیشی همان بدبینی است واسطه بین انسان و رسیدن بحقیقت نعمت وجود عالم است و نادان در این میان بدبخت است، خدا دوست کسی است که او را شناخت و دشمن آنکه خود سرانه خویش را در زحمت شناسائیش انداخت خردمند عیب‏پوش است و نادان فریبنده اگر خواهی بزرگوار شوی ملایم باش و اگر خواهی خوار شوی درشتی کن. شریف طینت نرم دل است بد اصل سخت دل کسی که کوتاهی کند بپرتگاه افتد و کسی که از عاقبت بیم کند از نسنجیده کاری سالم ماند، کسی که ندانسته و ناگاه بکاری در آید بینی خود را بریده است (خود را بنهایت خواری و مذلت انداخته است). هر که نداند نفهمد و هر که نفهمد سالم نماند و آنکه سالم نماند عزیز نگردد و هر که عزیز نگردد خرد شود و آنکه خرد شود سرزنش شود و هر کس چنین باشد سزاوار است که پشیمان شود. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۱۲۷ بعضی از اصحاب ما روایت کرده‏اند و آن را مرفوع ساخته‏اند، از مفضّل بن عمر، از امام جعفر صادق علیه السلام که آن حضرت فرمود که: «ای مفضل، رستگاری نمی‏یابد آن‏که عقل ندارد و آن‏که علم ندارد، عاقل نمی‏شود و فکر نمی‏کند. و زود باشد آن‏که می‏فهمد برگزیده و بزرگوار گردد، و آن‏که حلم ورزد و بردباری نماید فیروزی یابد. و علم و دانش، سپر است از برای آنچه ناشایسته باشد، و راست‏گویی عزت است، و جهل خواری است، و فهم بزرگواری است، و بخشش موجب فیروزی یافتن و آسان شدن کار و روا شدن حاجت است، و خوش خلقی باعث جلب دوستی مردمان است، و آن‏که بر روزگار خویش عالم و داناست، آشفتگی‏ها ناگهان بر او وارد نشود. هوشیاری و دوراندیشی، موجب بدگمانی می‏شود و واسطه در میان مرد و حکمت، نعمت عالم است (و آن، لذتی است که در حل مشکلات می‏یابد). و جاهل، در میان این دو، محروم است (حاصل معنی، آن‏که عالم، به نعمت خود لذت می‏برد و جاهل، بهره از آن ندارد). خدا، دوست آن است که او را بشناسد، و دشمن آن است که معرفت او را بر خود ببندد، و عاقل، آمرزگار است (که از بدی‏ها می‏گذرد). و جاهل، غدار و مکار و خیانت کار. و اگر خواهی که مردم تو را گرامی دارند، نرمی پیشه خویش گردان و اگر خواسته باشی که تو را خواری رسانند، درشتی کن. و آن‏که اصلش گران مایه باشد، دلش نرم خواهد بود، و آن‏که سرشت و بنیادش درشت باشد، جگرش سخت می‏باشد، و آن‏که پیش دستی کند، در ورطه هلاکت گرفتار شود (که بیرون آمدنش از آن دشوار باشد). و آن‏که از عاقبت و آخر چیزی‏ ترسد، از فرورفتن در آنچه نمی‏داند درنگ کند و از جا به در نرود، و آن‏که ناگاه بر امری وارد شود، بی‏آن‏که علم و دانشی داشته باشد، بینی خویش را ببرّد (که بسیار خوار و بی مقدار شود)، و آن‏که دانا نباشد، در نیابد، و آن‏که در نیابد، سالم نماند، و آن‏که سالم نماند، او را گرامی ندارند، و آن‏که او را گرامی ندارند، بر او ستم کنند، و شکست بر او وارد آید و آن‏که او را شکست دهند، ملامتش بیش از آن است که مذکور شد، و آن‏که چنین باشد، سزاوارتر است از همه کس به آن‏که پشیمان شود».