حدیث امام رضا (ع) درباره دين , خرد در کتاب الکافي جلد ۱ کِتَابُ الْعَقْلِ وَ الْجَهْل
کتاب العقل و الجهل · روایت شده از امام رضا عليه السلام
سند
ابو عبد الله العاصمي عن علي بن الحسن عن علي بن اسباط عن الحسن بن الجهم عن ابي الحسن الرضا ع قال :
ذُكِرَ عِنْدَهُ أَصْحَابُنَا وَ ذُكِرَ اَلْعَقْلُ قَالَ فَقَالَ ع لاَ يُعْبَأُ بِأَهْلِ اَلدِّينِ مِمَّنْ لاَ عَقْلَ لَهُ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنَّ مِمَّنْ يَصِفُ هَذَا اَلْأَمْرَ قَوْماً لاَ بَأْسَ بِهِمْ عِنْدَنَا وَ لَيْسَتْ لَهُمْ تِلْكَ اَلْعُقُولُ فَقَالَ لَيْسَ هَؤُلاَءِ مِمَّنْ خَاطَبَ اَللَّهُ إِنَّ اَللَّهَ خَلَقَ اَلْعَقْلَ فَقَالَ لَهُ أَقْبِلْ فَأَقْبَلَ وَ قَالَ لَهُ أَدْبِرْ فَأَدْبَرَ فَقَالَ وَ عِزَّتِي وَ جَلاَلِي مَا خَلَقْتُ شَيْئاً أَحْسَنَ مِنْكَ أَوْ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْكَ بِكَ آخُذُ وَ بِكَ أُعْطِي
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۱, ۷۵
حسن بن جهم گوید: جمعی از یاران ما در حضور امام رضا (ع) به گفتگو پرداختند و ذکر عقل به میان آمد. گوید: امام (ع) فرمود: دین داری که عقل ندارد مورد اعتناء نباشد، عرض کردم: قربانت، برخی از مردم که به آئین شیعه گروند و به نظر ما خوش عقیده باشند آن مقام از خردمندی را ندارند، فرمود: خدا با آنان سخن ندارد، زیرا خدا عقل را آفرید و به او فرمود: رو آور، رو آورد و به او فرمود: پشت کن، پشت کرد، خدا فرمود: به عزت و جلالم قسم، بهتر و یا محبوبتر از تو خلقی نیافریدم نسبت به خودم، بوسیله تو مأخوذ دارم و بوسیله تو عطا بخشم.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۳۲
حسن بن جهم گوید: جمعی از یاران ما خدمت حضرت رضا علیه السلام سخن از عقل بمیان آوردند. امام فرمود: دینداری که عقل ندارد اعتنائی باو نباشد. گفتم: قربانت گردم. بعضی از مردمی که بامامت قائلند ما نقصی بر آنها نمیبینیم در صورتی که باندازه عقلشان عقل شایسته ندارند فرمود:
ایشان مورد خطاب خدا نیستند (زیرا خدا عاقل را امر و نهی میکند و به اندازه عقلشان پاداش و کیفر میدهد) خدا عقل را آفرید باو فرمود: پیش آی پیش آمد، برگرد، برگشت فرمود بعزت و جلالم بهتر و محبوبتر از تو چیزی نیافریدم باز خواست و بخششم متوجه تو است.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۱۲۹
ابو عبداللَّه عاصمی، از علی بن حسن، از علی بن اسباط، از حسن بن جَهم، از ابوالحسن حضرت امام رضا علیه السلام روایت کرده است که گفت: اصحاب ما گروه امامیه، در نزد آن حضرت مذکور شدند و ذکر عقل در میان آمد، آن حضرت فرمود که: «اعتنایی نمیشود به شأن صاحبان این دین، از آنان که ایشان را عقلی نیست». گفتم که: فدای تو گردم، به درستی که از جمله آنان که امر امامت را وصف میکنند و به آن قائلاند، گروهی هستند که با ایشان ناخوشی در گفتار و کردار نیست، و ایشان را این عقلها نمیباشد. آن حضرت فرمود که: «این گروه، نیستند از آنها که خدا با ایشان خطاب فرموده است: به درستی که خدا، چون عقل را آفرید به او فرمود: رو کن، رو کرد. و فرمود: پشت کن، پشت کرد. و پس فرمود که: به عزت خویش سوگند یاد میکنم که چیزی را نیافریدم که از تو نیکوتر باشد،-/ یا دوستتر باشد-/ به سوی من از تو، پس به تو میگیرم و به واسطه تو عطا میکنم».