الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۳۳۲

حدیث امام جعفر صادق (ع) در کتاب الکافي جلد ۱ کِتَابُ التَّوْحِيدِ‏ بَابُ الْحَرَکَةِ وَ الِانْتِقَال‏

کتاب التوحيد · روایت شده از امام جعفر صادق عليه السلام

سند
علي بن ابراهيم عن ابيه عن ابن ابي عمير عن هشام بن الحكم قال :

قَالَ‏ أَبُو شَاكِرٍ اَلدَّيَصَانِيُّ إِنَّ فِي‏ اَلْقُرْآنِ‏ آيَةً هِيَ قَوْلُنَا قُلْتُ مَا هِيَ فَقَالَ وَ هُوَ اَلَّذِي فِي اَلسَّمََاءِ إِلََهٌ وَ فِي اَلْأَرْضِ إِلََهٌ‏ فَلَمْ أَدْرِ بِمَا أُجِيبُهُ فَحَجَجْتُ‏ فَخَبَّرْتُ‏ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ ع‏ فَقَالَ‏ هَذَا كَلاَمُ زِنْدِيقٍ خَبِيثٍ‏ إِذَا رَجَعْتَ إِلَيْهِ فَقُلْ لَهُ مَا اِسْمُكَ‏ بِالْكُوفَةِ فَإِنَّهُ يَقُولُ فُلاَنٌ فَقُلْ لَهُ مَا اِسْمُكَ‏ بِالْبَصْرَةِ فَإِنَّهُ يَقُولُ فُلاَنٌ‏ فَقُلْ كَذَلِكَ اَللَّهُ رَبُّنَا فِي اَلسَّمََاءِ إِلََهٌ وَ فِي اَلْأَرْضِ إِلََهٌ‏ وَ فِي اَلْبِحَارِ إِلَهٌ وَ فِي اَلْقِفَارِ إِلَهٌ وَ فِي كُلِّ مَكَانٍ إِلَهٌ‏ قَالَ فَقَدِمْتُ فَأَتَيْتُ‏ أَبَا شَاكِرٍ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ هَذِهِ‏ نُقِلَتْ مِنَ‏ اَلْحِجَازِ

ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۱, ۳۶۹ هشام بن حکم گوید: ابو شاکر دیصانی گفت: در قرآن آیه‏ای است که به گفته ما دلالت دارد، گفتم: کدام آیه؟ گفت: «وَ هُوَ الَّذِی فِی السَّماءِ إِلهٌ وَ فِی الْأَرْضِ إِلهٌ» او است که در آسمان معبود است و در زمین معبود است، من ندانستم جواب او را چه گویم، به حج رفتم و این موضوع را به امام صادق (ع) گزارش دادم، فرمود: این سخن زندیق زشت سرشتی است، وقتی برگشتی به او بگو: نام تو در کوفه چیست؟ می‏گوید: فلان نام، باز بگو: نامت در بصره چیست؟ می‏گوید: همان نام، و در جوابش بگو: خدای ما هم چنین است، یکتا است ولی در آسمان او را اله گویند و در زمین هم او را اله نامند، در دریاها اله است و در صحراها اله است و در هر جا اله است. گوید: به کوفه برگشتم نزد ابو شاکر و جواب را به او گفتم، گفت: این جواب از حجاز نقل شده است. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۱۷۴ هشام بن حکم گوید: ابو شاکر دیصانی گفت: آیه‏ای در قرآن است که گفته ما را میرساند گفتم: کدام آیه؟ گفت: (آیه ۸۳ سوره ۴۳) «اوست که در آسمان معبود و در زمین معبود است» هشام گوید من نفهمیدم چگونه جوابش گویم مغلوب شدم [سپس بحج رفتم‏] و بامام صادق علیه السلام گزارش دادم، حضرت فرمود این سخن زندیقی خبیث است، چون بسویش باز گشتی باو بگو، اسم تو در کوفه چیست، او میگوید: فلان، سپس بگو اسم تو در بصره چیست، او میگوید همان فلان، پس بگو همچنین است خدای پروردگار ما در آسمان معبود است و در زمین معبود است و در دریاها معبود است و در بیابانها معبود است و در همه جا معبود است، هشام گوید: من بازگشتم و نزد ابو شاکر آمدم و باو باز گفتم، او گفت، این جواب از حجاز آمده است. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۴۰۷ علی بن ابراهیم، از پدرش، از ابن ابی عُمیر، از هشام بن حکم روایت کرده است که گفت: ابو شاکر دیصانی گفت: در قرآن آیه‏ای هست که موافق اعتقادات ما است، که خدا را دو تا می‏دانیم. گفتم: آن آیه کدام است؟ گفت: «وَ هُوَ الَّذِی فِی السَّماءِ إِلهٌ وَ فِی الْأَرْضِ إِلهٌ»، یعنی: «او آن خدایی است که در آسمان خدا و معبود فرشتگان، و در زمین خدا و معبود جن و انس است» (و مراد، آن است که آن جناب، مستحق آن است که جمیع خلائق او را عبادت کنند و روی ارادت به سوی او آورند). هشام می‏گوید: پس ندانستم که او را چه جوابی گویم، بعد از آن به حجّ رفتم و حضرت امام جعفر صادق علیه السلام را به این خبر دادم، فرمود که: «این سخن، سخن زندیق خبیث پلید است، چون به سوی او برگردی، به او بگو که: نام تو در کوفه چیست؟ که او خواهد گفت: فلانی. بعد از آن، به او بگو که: نام تو در بصره چیست؟ خواهد گفت که: فلانی. و چون همان نام را بگوید، بگو که: همچنین است خدا که پروردگار ما است. در آسمان، خدا است و در زمین، خدا است و در دریاها، خدا است و در بیابان‏ها و صحراهای خشک و بی‏آب و علف، خدا است و در هر جا و هر مکانی، خدا است». هشام می‏گوید که: از سفر باز آمدم و به نزد ابو شاکر رفتم و او را خبر دادم به آنچه حضرت به من تعلیم داده بود، گفت که: این جواب از حجاز به این جا نقل شده (و از مدینه، یا مکّه آمده است).

راویان