→

الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۳۵۳

حدیث امام محمّد باقر (ع) در کتاب الکافي جلد ۱ کِتَابُ التَّوْحِيدِ‏ بَابُ النَّوَادِر

کتاب التوحيد · روایت شده از امام محمّد باقر عليه السلام

سند
محمد بن يحيي عن احمد بن محمد بن عيسي عن محمد بن سنان عن ابي سلام النخاس عن بعض اصحابنا عن ابي جعفر ع قال :

نَحْنُ اَلْمَثَانِي اَلَّذِي أَعْطَاهُ اَللَّهُ نَبِيَّنَا مُحَمَّداً ص‏ وَ نَحْنُ وَجْهُ اَللَّهِ‏ نَتَقَلَّبُ فِي اَلْأَرْضِ بَيْنَ أَظْهُرِكُمْ‏ وَ نَحْنُ عَيْنُ اَللَّهِ‏ فِي خَلْقِهِ‏ وَ يَدُهُ‏ اَلْمَبْسُوطَةُ بِالرَّحْمَةِ عَلَى عِبَادِهِ‏ عَرَفَنَا مَنْ عَرَفَنَا وَ جَهِلَنَا مَنْ جَهِلَنَا وَ إِمَامَةَ اَلْمُتَّقِينَ‏

ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۱, ۴۱۳ امام باقر (ع) فرمود: ما هستیم آن مثانی که خدا به‏ پیغمبر خود محمد (ص) عطا کرد، ما همان وجهه خدائیم که در روی زمین میان شما می‏غلطیم، مائیم دیده بان خدا در خلقش و دست رحمتش که به بندگان دراز کرده، شناسد ما را هر که شناسد و نادیده گیرد ما را هر که نادیده گیرد، سوگند به پیشوائی متقیان (و پیشوائی متقیان را خ ل). مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۱۹۵ امام صادق (ع) فرمود: مائیم آن مثانی که خدا به پیغمبر ما محمد (ص) عطا فرموده است (یعنی همدوش قرآنیم که پیغمبر فرمود: دو چیز سنگین میان شما گذاشته‏ام) و مائیم وجه خدا که در زمین میان شما رفت و آمد کنیم مائیم دیده خدا میان خلقش (ناظر و شاهد کردار مخلوقیم) و دست باز رحمت او بر بندگانش شناخت هر که ما را شناخت (و خوشا بحالش) و پیشوائی پرهیزگاران را نشناخت هر که ما را نشناخت (و چه زیان بزرگی کرد که مرگش در پیش است و آنگاه زیان خود دریابد). محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۴۵۹ محمد بن یحیی، از احمد بن محمد بن عیسی، از محمد بن سِنان، از ابو سلّام نَخّاس، از بعضی از اصحاب ما، از امام محمد باقر علیه السلام روایت کرده است که آن حضرت فرمود: «ماییم دوتا دوتاهایی که خدا به پیغمبر ما محمد صلی الله علیه و آله عطا فرموده». (و مراد آن حضرت، تفسیر قول خدای تعالی است که: «وَ لَقَدْ آتَیْناکَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِی وَ الْقُرْآنَ الْعَظِیمَ» «۲»، یعنی: «و هر آینه به حقیقت که دادیم تو را هفت از دو تا دو تاها که مکرر شده‏اند، و قرآن بزرگ و بزرگوار را». و اکثر مفسرین این هفت را به هفت آیه تفسیر کرده‏اند، و گفته‏اند که: مراد از آن، سوره حمد است؛ چه آن، هفت آیه است و لهذا آن سوره را سبع المثانی نیز می‏گویند. و در وجه دوئیت آن گفته‏اند که، از آن راه است که در نماز لا اقل دو بار خوانده می‏شود، و خروج نماز وتر بر فرضی که از شفع جدا باشد، ضرری ندارد، یا به جهت آن است که اکثر الفاظ آن مکرر واقع شده، یا به جهت تکرار نزول آن است که یک‏بار در مکه نازل شده و یک‏بار در مدینه. و بنا بر آنچه آن حضرت فرموده می‏تواند که وجه هفت بودن ایشان، این باشد که نام‏های ایشان هفت است: علی و فاطمه و حسن و حسین و محمد و جعفر و موسی- سلام اللَّه علیهم- و تتمه، مکرر است و وجه تکرار و دوئیت از اینجا معلوم می‏شود، یا دوئیت ایشان به اعتبار انضمام ایشان با قرآن باشد و احتمال دارد که مثانی از ثناء باشد؛ زیرا که ایشان ثنای خدا را به جا آوردند؛ چنانچه حق ثنای اوست به حسب طاقت بشری. تتمه حدیث آن‏که: حضرت فرمود:) «و ماییم روی خدا و راه او (چه، خلائق به وساطت ما به خدا می‏رسند، و متوجه معارف الهی می‏شوند). و با این حال در میان شما __________________________________________________ (۲). حجر، ۸۷. می‏گردیم. و ماییم چشم خدا در میان آفریدگانش (که به واسطه ما به سوی ایشان می‏نگرند، نه چنانچه کند چشمان به وساطت عینک به خطوط نظر می‏کنند). و ماییم دست خدا که بر بندگان خویش به رحمت گشوده. می‏شناسیم هر که ما را شناسد، و نمی‏شناسیم هر که ما را نمی‏شناسد (و احتمال دارد که معنی این باشد که: هر که پیش از این در عالم ذرّ، ما را شناخت امروز نیز ما را می‏شناسد و هر که در آنجا ما را نشناخت، در اینجا نیز ما را نمی‏شناسد. و می‏تواند که مراد این باشد که: این اوصاف از برای ما ثابت است؛ خواه مردم ما را به این اوصاف بشناسند و خواه نشناسند). و پیشوایی پرهیزگاران از برای ما است» (که اهل تقوی به ما اقتدا می‏کنند در امور دین. و ظاهر این است که این فقره، تصحیف باشد که امامة الیقین به امامة المتقین بدل شده باشد. علی بن ابراهیم در تفسیر خود، همین حدیث را به سندی دیگر از آن حضرت روایت کرده از اول حدیث تا آن‏که ذکر فرموده که: «هر که ما را شناسد، ما او را شناسیم. پس هر که ما را شناخت، یقین در پیش روی اوست و هر که ما را نشناسد، ما او را نشناسیم. پس هر که ما را نشناخت، آتش افروخته در پیش روی اوست». و مراد از یقین، مرگ است؛ چه آن، تحفه مؤمن است که از رنج دنیا خلاص می‏شود و به این شناخت منتفع می‏گردد و در بهشت جاودانی قرار می‏گیرد. و بعضی احتمال داده‏اند که مراد، این باشد که این معرفت که به دلیل حاصل شده به مشاهده و عین الیقین، از برای او حاصل خواهد شد. و به قرینه مقابله، اول ظاهرتر است. و در توحید صدوق همین حدیث به سندی دیگر مذکور است، و در آخر آن چنین است که: «هر که ما را شناسد، ما او را شناسیم و هر که ما را نشناسد، یقین در پیش روی اوست». و معنی احتمالی بنا بر آنچه در توحید است، مناسبت تمام دارد).

راویان