حدیث امام محمّد باقر (ع) در کتاب الکافي جلد ۱ کِتَابُ التَّوْحِيدِ بَابُ النَّوَادِر
کتاب التوحيد · روایت شده از امام محمّد باقر عليه السلام
سند
بعض اصحابنا عن محمد بن عبد الله عن عبد الوهاب بن بشر عن موسي بن قادم عن سليمان عن زراره عن ابي جعفر ع :
قَالَسَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ وَ مََا ظَلَمُونََا وَ لََكِنْ كََانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ قَالَ إِنَّ اَللَّهَ تَعَالَى أَعْظَمُ وَ أَعَزُّ وَ أَجَلُّ وَ أَمْنَعُ مِنْ أَنْ يُظْلَمَ وَ لَكِنَّهُ خَلَطَنَا بِنَفْسِهِ فَجَعَلَ ظُلْمَنَا ظُلْمَهُ وَ وَلاَيَتَنَا وَلاَيَتَهُ حَيْثُ يَقُولُ إِنَّمََا وَلِيُّكُمُ اَللََّهُ وَ رَسُولُهُ وَ اَلَّذِينَ آمَنُوا يَعْنِي اَلْأَئِمَّةَ مِنَّا ثُمَّ قَالَ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ وَ مََا ظَلَمُونََا وَ لََكِنْ كََانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَهُ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۱, ۴۲۱
زراره گوید: از امام باقر (ع) پرسیدم از تفسیر قول خدای عز و جل (۵۴ سوره ۲): «به ما ستم نکردند ولی به خودشان ستم کردند» فرمود: براستی خدای تعالی بزرگتر و عزیزتر و جلیلتر و منیعتر است از اینکه ستم شود ولی حضرت او ما را به خود وابسته و ستم به ما راست به خود انگاشته و ولایت ما را ولایت خود شناخته، آنجا که میفرماید (۶۰ سوره ۵): «همانا ولی شما خدا است و رسولش و آن کسانی که ایمان آوردند» یعنی امامان (ع) از تیره ما، سپس در جای دیگر که همین آیه را تفسیر فرمود: «به ما ستم نکردند و به خود ستم کردند» نظیر این فرمایشات را فرمود.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۲۰۰
زرارة گوید: از امام باقر (ع) راجع بقول خدای عز و جل (۵۴ سوره ۲) «بما ستم نکردند بلکه بخودشان ستم کردند» پرسیدم، فرمود: همانا خدای تعالی بزرگتر و عزیزتر و جلیلتر و والاتر است که ستم شود ولی ما را بخود پیوسته و ستم بما را ستم بخود انگاشته و ولایت ما را ولایت خود قرار داده، آنجا که میفرماید: (۶۰ سوره ۵) «همانا ولی شما فقط خداست و پیغمبر او و کسانی که ایمان دارند» که مراد از آنها امامان از خاندان مایند (پس همچنان که در این آیه ولایت ما را بولایت خود پیوسته) در جای دیگر (ستم بما را ستم بخود دانسته) و فرموده است «بما ستم نکردند بلکه بخود ستم کردند» و سپس مانند این در قرآنش ذکر کرده است (مانند خشنودی و غضب و افسوس که آنها را بخود نسبت داده و مقصود مائیم) [و در موضع دیگر قرآن این آیه را فرموده است].
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۴۶۷
بعضی از اصحاب ما، از محمد بن عبداللَّه، از عبدالوهّاب بن بِشر، از موسی بن قادم، از سلیمان، از زراره، از امام محمد باقر علیه السلام روایت است که گفت: آن حضرت را از قول خدای عزّوجلّ سؤال کردم که: «وَ ما ظَلَمُونا وَ لکِنْ کانُوا أَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ» «۲»، یعنی: «و بر ما
__________________________________________________
(۲). بقره، ۵۷. ستم نکردند در ستمی که کردند، ولیکن عادت ایشان این بود که بر نفسهای خویش ستم کنند». حضرت فرمود: «خدا از آن بزرگتر و بزرگوارتر و استوارتر است که مظلوم شود؛ که کسی بر او ظلم و ستم تواند نمود، ولیکن آن جناب ما را به نفس خود آمیخته و مخلوط گردانیده. پس ستمی را که بر ما واقع شود، ستم بر خود و ولایت و دوستی با ما را دوستی با خود قرار داده، از آنجا که میفرماید: «إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِینَ آمَنُوا» «۱»، یعنی: جز این نیست که صاحب اختیار و اولی به تصرف و حاکم بر امور دینی و دنیوی شما، خدا است و رسول او- که محمد است- و آن کسانی که ایمان آوردند»، حضرت فرمود: «یعنی ائمه از ما بعد از آن». در موضع دیگر فرمود: «وَ ما ظَلَمُونا وَ لکِنْ کانُوا أَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ» پس مثل آن را ذکر فرمود. __________________________________________________
(۱). مائده، ۵۵.