→ الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۴۹۵
حدیث امام محمّد باقر (ع) در کتاب الکافي جلد ۱ کِتَابُ الْحُجَّة بَابٌ فِي أَنَّ الْأَئِمَّةَ شُهَدَاءُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى خَلْقِه
کتاب الحجة · روایت شده از امام محمّد باقر عليه السلام
سند
علي بن ابراهيم عن ابيه عن محمد بن ابي عمير عن ابن اذينه عن بريد العجلي قال :
قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع قَوْلَ اَللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ كَذََلِكَ جَعَلْنََاكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَدََاءَ عَلَى اَلنََّاسِ وَ يَكُونَ اَلرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيداً قَالَ نَحْنُ اَلْأُمَّةُ اَلْوَسَطُ وَ نَحْنُ شُهَدَاءُ اَللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى عَلَى خَلْقِهِ وَ حُجَجُهُ فِي أَرْضِهِ قُلْتُ قَوْلُهُ تَعَالَى يََا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا اِرْكَعُوا وَ اُسْجُدُوا وَ اُعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَ اِفْعَلُوا اَلْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ `وَ جََاهِدُوا فِي اَللََّهِ حَقَّ جِهََادِهِ هُوَ اِجْتَبََاكُمْ قَالَ إِيَّانَا عَنَى وَ نَحْنُ اَلْمُجْتَبَوْنَ وَ لَمْ يَجْعَلِ اَللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فِي اَلدِّينِ مِنْ حَرَجٍ فَالْحَرَجُ أَشَدُّ مِنَ اَلضِّيقِ مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرََاهِيمَ إِيَّانَا عَنَى خَاصَّةً وَ سَمََّاكُمُ اَلْمُسْلِمِينَ اَللَّهُ سَمَّانَا اَلْمُسْلِمِينَ مِنْ قَبْلُ فِي اَلْكُتُبِ اَلَّتِي مَضَتْ وَ فِي هَذَا اَلْقُرْآنِ لِيَكُونَ اَلرَّسُولُ شَهِيداً عَلَيْكُمْ وَ تَكُونُوا شُهَدََاءَ عَلَى اَلنََّاسِ فَرَسُولُ اَللَّهِ ص اَلشَّهِيدُ عَلَيْنَا بِمَا بَلَّغَنَا عَنِ اَللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ نَحْنُ اَلشُّهَدَاءُ عَلَى اَلنَّاسِ فَمَنْ صَدَّقَ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ صَدَّقْنَاهُ وَ مَنْ كَذَّبَ كَذَّبْنَاهُ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۲, ۹۱
بُرَیْد عجلی گوید: به امام باقر (ع) گفتم: تفسیر قول خدا تبارک و تعالی را بفرمائید (۱۳۸ سوره بقره): «و همچنین شما را امت وسط ساختیم تا گواه بر همه مردم باشید و گواه بر شما هم رسول خدا است» فرمود: ما هستیم امّت وسط و ما هستیم گواهان خدا تبارک و تعالی بر خلقش و حجتهای او در زمینش. گفتم: تفسیر گفته خدای تعالی (۷۷ و ۷۸ سوره حج): «أیا آن کسانی که گرویدند، رکوع کنید و سجده کنید و بپرستید پروردگار خود را و کار نیک کنید تا شاید رستگار شوید و در راه خدا به راستی جهاد کنید، او است که شما را برگزیده است» فرمود: ما را قصد کرده، ما هستیم برگزیدهها، خدا تبارک و تعالی در دین حرجی ننهاده و حرج از تنگ گرفتن سختتر است «کیش پدر شما ابراهیم است» ما را بخصوص قصد کرده است «و شما را مسلمان نام نهاده» خدا ما را مسلمان نامیده است «از پیش» در کتب گذشته «و در این» قرآن «تا آن رسول بر شما گواه باشد و شما بر مردم گواه باشید» رسول خدا (ص) بدان چه به ما رسانیده است از خدا تبارک و تعالی به ما گواه است و ما بر مردم دیگر شاهدیم، هر که ما را تصدیق کند روز قیامت او را تصدیق کنیم و هر که تکذیب کند او را تکذیب کنیم.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۲۷۱
برید عجلی گوید از امام باقر (ع) در باره قول خدای تبارک و تعالی (۱۳۸ سوره ۲) «و همچنین شما را امت میانه قرار دادیم تا بر مردم گواه باشید و پیغمبر بر شما گواه باشد» پرسیدم، فرمود: مائیم امت میانه و مائیم گواهان خدای تبارک و تعالی بر خلقش و حجتهای او در زمینش گفتم: خدا فرماید:
(۷۷ سوره ۲۲) «ای اهل ایمان رکوع کنید و سجده کنید و پروردگارتان را بپرستید و نیکی کنید شاید رستگار گردید و در راه خدا کار زار کنید چنان که سزاوار کارزار کردن برای او است او شما را برگزید» فرمود: خدا ما را قصد کرده و مائیم برگزیدگان و خدای تبارک و تعالی در دین حرجی قرار نداده، حرج از تنگ گرفتن سختتر است، و اینکه فرماید: «ملت پدرتان ابراهیم» تنها ما را قصد کرده و «شما را مسلمان نامیده» خدا ما را مسلمان نامیده «از پیش» یعنی در کتابهای گذشته «و در این» یعنی قرآن «تا پیغمبر بر شما گواه باشد و شما بر مردم گواه باشید» پس رسول خدا (ص) گواه بر ماست نسبت بدان چه از جانب خدای تبارک و تعالی تبلیغ نمودهایم و ما بر مردم گواهیم در روز قیامت، هر که ما را تصدیق کند تصدیقش کنیم و هر که تکذیب کند تکذیبش نمائیم.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۶۰۳
علی بن ابراهیم، از پدرش، از محمد بن ابی عُمیر، از ابن اذینه، از بُرید عِجلی روایت کرده است که گفت: به خدمت امام محمد باقر علیه السلام عرض کردم که قول خدای تبارک و تعالی: «وَ کَذلِکَ جَعَلْناکُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَکُونُوا شُهَداءَ عَلَی النَّاسِ وَ یَکُونَ الرَّسُولُ عَلَیْکُمْ شَهِیداً» «۳»،
__________________________________________________
(۳). بقره، ۱۴۳.
(که ترجمه آن گذشت). مراد از امّت و گواهان که در آن مذکور است، کیانند؟ حضرت فرمود که: «ماییم امّت و گروهی که افضل امّتها و اشرف ایشانیم. و ماییم گواهان خدا بر خلق او و حجّتهای او در زمین او» (و همین جزو حدیث به سندی دیگر گذشت).
بُرید میگوید که: عرض کردم که: کیست مقصود از قول خدای تعالی: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا ارْکَعُوا وَ اسْجُدُوا وَ اعْبُدُوا رَبَّکُمْ وَ افْعَلُوا الْخَیْرَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ* وَ جاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ هُوَ اجْتَباکُمْ» «۱»، یعنی: «ای کسانی که گرویدهاید و ایمان آوردهاید، رکوع کنید و سجود کنید و بپرستید پروردگار خویش را در تمام آنچه به آن متعبدید؛ از نماز و روزه و حج و غیر آن.
بکنید نیکویی را (یعنی کاری را که در شرع پسندیده باشد؛ چون نوافل و طاعات و صله ارحام و مکارم اخلاق و امثال آن)، شاید که شما رستگار شوید. و جهاد و کارزار کنید با کافران، در راه خدا (و محض فرمانبرداری)؛ چنانچه سزاوار جهاد او باشد (و قابلیت ساحت میدان عزّت و جلالت او را داشته باشد که کمال جدّ و جهد در آن باشد، و خالص باشد از برای رضای خدا، و غبار غیر بر آن دیده نشود). او سبحانه، برگزید شما را برای دین خود و نصرت آن».
آن حضرت فرمود که: «ما را قصد فرموده. و ماییم برگزیدگان خدا» و حضرت اشاره به شرح مضمون «وَ ما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ» که بعد از آنچه گذشت واقع شده، فرموده، میفرماید که: «و قرار نداده خدای تبارک و تعالی در دین هیچ ضیق و تنگی را (پس حرج از ضیق سختتر و شدّتش بیشتر است). «مِلَّةَ أَبِیکُمْ إِبْراهِیمَ»». حضرت فرمود که: «ما را بخصوص قصد فرموده». و همچنین و «هُوَ سَمَّاکُمُ الْمُسْلِمِینَ»، (اشاره به مضمون آیه است، والا آیه، واو ندارد، بلکه هو به جای واو است) و فرمود که: «خدای عزّوجل ما را مسلمانان نامیده». «مِنْ قَبْلُ»، یعنی: «پیش از قرآن». حضرت فرمود: «در کتابهایی که گذشته». «وَ فِی هذا». «یعنی در این قرآن» و همچنین «لِیَکُونَ الرَّسُولُ شَهِیداً عَلَیْکُمْ وَ تَکُونُوا شُهَداءَ عَلَی النَّاسِ» «۲» (که ترجمه آن گذشت. و وجه تقدیم و تأخیر که در آن است، مذکور شد. و حضرت
__________________________________________________
(۱). حج، ۷۷ و ۷۸.
(۲). حج، ۷۸.
در این حدیث، فرموده آنچه در حدیث سابق گذشت که) «پس رسول خدا صلی الله علیه و آله گواه است بر ما، به آنچه به ما رسیده از جانب خدای تبارک و تعالی (یا به آنچه ما به امت رسانیدیم از جانب آن جناب، به وساطت آن حضرت). و ماییم گواهان بر مردمان در روز قیامت. پس هر که تصدیق نموده او را تصدیق نماییم، و هر که تکذیب کرده او را تکذیب فرماییم».
راویان