کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۲, ۳۴۳
جابر جعفی گوید: امام صادق (ع) فرمود: ای جابر، براستی خدا تبارک و تعالی خلق را سه دسته آفریده و این است قول خدا عز و جل (۶- ۱۱ سوره واقعه): «شما سه دسته بودید که با هم جفت شدید: أصحاب میمنه، چه کسانند أصحاب میمنه؟ (خوش سرانجام و با برکت) و اصحاب مشأمه. کیانند اصحاب مشأمه؟ (بدبخت و شوم) و سابقون سابقون (پیشروان درجه یک) آنان مقربانند»، دسته سابقون:
رسولان خدا و مخصوصان حضرت او باشند از خلق او که در آنها پنج نیروی روحی نهاده:
۱- با روح القدس آنها را تأیید کرده و به وسیله او هر چیز را شناخته و فهمیدند.
۲- روح ایمان و عقیده که به وسیله آن از خدا عز و جل بترسند.
۳- روحیه توانائی که به وسیله آن فرمان خدا برند.
۴- روح شهوت که به وسیله آن طاعت خدا جویند و از نافرمانی خدا بدشان آید.
۵- روحیه عمومی که به وسیله آن مردم رفت و آمد کنند و زنده باشند.
و در مؤمنان اصحاب میمنه:
۱- روح ایمان که بدان از خدا ترسند.
۲- روحیه ناتوانی که بدان قدرت بر طاعت خدا دارند.
۳- روحیه شهوت که در طاعت خدا پویند.
۴- روحیه عمومی که بدان مردم همه رفت و آمد کنند و زنده باشند.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۲, ۱۵
جابر جعفی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: ای جابر! همانا خدای- تبارک و تعالی- مخلوق را سه دسته آفرید، چنانچه فرماید: «و شما سه دسته جفت هم باشید: دست راستیها و چه دست راستیها؟!! (چگونه در نعمتهای بهشت میخرامند) و دست چپیها، چه دست چپیها؟!! (چگونه در عقوبات دوزخ گرفتارند) و پیشی گرفتگان که پیشی گرفتهاند تنها ایشان مقربانند- ۶ تا ۱۱ سوره ۵۶-» پیشی گرفتگان همان رسولان خدا و مخصوصین درگاه او از میان مخلوق میباشند. که خدا در ایشان پنج روح قرار داده است:
۱- ایشان را بروح القدس مؤید ساخت و بوسیله آن همه چیز را بدانند و بشناسند. ۲- ایشان را با روح ایمان مؤید ساخت و با آن از خدای عز و جل بترسند ۳- آنها را بروح قوه مؤید ساخت و با آن بر اطاعت خدا توانائی یافتند ۴- آنها را بروح شهوت (میل و اشتها) مؤید ساخت و با آن اطاعت خدا را خواستند و از نافرمانیش کراهت یافتند ۵- در ایشان روح حرکت نهاد که همه مردم با آن رفت و آمد کنند.
و در مؤمنین دست راستیها روح ایمان نهاد که با آن از خدا بترسند و در ایشان روح قوه نهاد و با آن بر اطاعت خدا توانائی یافتند، و در ایشان روح شهوت نهاد و یا آن خواهان اطاعت خدا گشتند و در ایشان روح حرکت نهاد که مردم با آن روح رفت و آمد کنند.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۸۵۹
محمد بن یحیی، از احمد بن محمد، از حسین بن سعید، از حمّاد بن عیسی، از ابراهیم بن عمر یمانی، از جابر جعفی روایت کرده است که گفت: امام جعفر صادق علیه السلام فرمود که: «ای جابر، به درستی که خدای تبارک و تعالی خلق را سه قسم آفرید و این است معنی قول خدای عزّوجلّ: «وَ کُنْتُمْ أَزْواجاً ثَلاثَةً* فَأَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ* وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ ما أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ* وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ* أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ» «۱»، یعنی: و بودید، یا خواهید بود اصناف سهگانه، هر صنفی بر مرتبهای: پس اصحاب دست راست، چهاند اصحاب دست راست؟ و اصحاب دست چپ، چهاند اصحاب دست چپ؟ و پیشیگیرندگان، پیشی گیرندگانند این گروه پیشیگیرندگان. نزدیک گردانیده شدهاند از روی درجه و مرتبه».
حضرت فرمود که: «پس پیشیگیرندگان، رسولان خدا علیهم السلام اند و خاصههای خدا از خلق او که به آن جناب اختصاص دارند، و دیگری را در ایشان هیچ مدخلیّتی نیست، و خدا پنج روح را در ایشان قرار داده است، و ایشان را تقویت فرموده به روحالقدس که به آن، همه چیز را شناختند، و ایشان را تقویت فرموده و به روح ایمان که به آن، از خدای عزّوجلّ ترسیدند، و ایشان را تقویت فرموده به روح قوّت و قدرت که به آن، بر طاعت خدای عزّوجلّ توانایی به هم رسانیدند، و ایشان را تقویت فرموده به روح و شهوت و خواهش که به آن، خواهش طاعت و فرمانبرداری خدای عزّوجلّ به هم رسانیدند، و نافرمانی او را ناخوش داشتند،
__________________________________________________
(۱). واقعه، ۷- ۱۱.
و روح حرکت کردن و در نوردیدن و رفتن را در ایشان قرار داده و آن، روحی است که مردمان به آن میروند و میآیند.
و در مؤمنان که اصحاب دست راستاند، روح ایمان را قرار داد که به آن، از خدا ترسیدند، و روح قوّت را در ایشان قرار داد که به آن، بر طاعت خدا قوّت و قدرت به هم رسانیدند و روح شهوت را در ایشان قرار داد که به آن، خواهشمند طاعت خدا شدند، و روح حرکت کردن و درنوردیدن و رفتن را در ایشان قرار داد که مردمان به آن، میروند و میآیند».