الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۱۳۹۰

هارون عن مسعده بن صدقه قال سمعت ابا عبد الله ع :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۵, ۴۰۱ از مسعدة بن صدقه، گوید: شنیدم امام صادق (ع) در پاسخ این پرسش که: شما را چه شده است که زنا کار را کافر ننامی و تارک نماز را کافر می‏خوانی، دلیل فرق میان این دو چیست؟ فرمود: برای آنکه زناکار و هر که به او مانند باشد همانا این کار را به خاطر شهوت کند، زیرا شهوت بر او چیره گردد و تارک نماز تنها از راه خوار شمردن و بی‏ارزش دانستن آن است که نماز نخواند و این برای آن است که زناکار از نزدیک شدن با زن، کامیاب شود و به واسطه طلب لذّت، قصد آن زن کند، و هر که ترک نماز کند و به قصد ترک نماز برآید، قصد ترک نماز برای او لذّتی ندارد و چون لذّت و کامجوئی در میان نباشد، استخفاف و خوار شمردن و بی‏ارزش دانستن در میان می‏آید و هر گاه استخفاف به میان آمد، کفر واقع شود. گوید: از امام صادق (ع) پرسش شد، به او عرض شد: چه فرق است میان کسی که به زنی نگاه کند و با او زنا کند و یا می بنوشد و میان کسی که نماز را نخواند تا زناکننده و می‏خوار استخفاف کن و خوار شمار نباشند چنانچه نماز نخوان استخفاف کن و خوار شمارنده است و حجّت و دلیل در این باره چیست؟ و چه علّتی دارد که تو میان آنها فرق گذاری؟ فرمود: حجّت و دلیل در این جا این است که هر آنچه تو خود را در آن وارد کنی (و از روح تو خیزد) داعی و غلبه شهوت تو را بر آن وانداشته که در مورد زنا و می خواری وجود دارد و تو خودت باشی که خویش را به ترک نماز بخوانی و در این جا شهوت نیست و این همان استخفاف و بی‏اعتنائی است و این است فرق میان آن دو قسم. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۴, ۹۷ و نیز گوید: شنیدم از آن حضرت که در پاسخ این سؤال که- چگونه شد که شما زناکار را کافر ننامی ولی تارک نماز را کافر نامی دلیل بر این چیست؟ فرمود: چون زناکار و آنکه مانند اوست همانا این کار را بخاطر غلبه شهوت کند، ولی ترک نماز آن را ترک نکند جز از روی استخفاف (و سبک شمردن) آن و این برای آنست که زناکاری نیست که نزد زنی رود جز اینکه از نزدیکی با او طلب لذت کند و هدفش (کامیابی) و التذاذ است، ولی هر که نماز را ترک کند و قصد آن کند هدفش در ترک آن لذت نیست، و چون لذتی نیست (پس برای) استخفاف (و سبک شمردن) است، و هر گاه استخفاف شد کفر واقع شود. گوید: و نیز از آن حضرت پرسش شد و بوی عرض شد: چه فرق است: میان کسی که بزنی نگاه کند پس با او زنا کند یا بشرابی (برسد) و آن را بنوشد و میان کسی که نماز را ترک کند که زناکننده و شراب خوار استخفاف‏کننده نباشند چنانچه تارک نماز استخفاف‏کننده است؟ و دلیل در این باره چیست؟ و بچه‏ علت بین آن دو جدا شود؟ فرمود: دلیل و حجت اینست که هر چیزی که تو خود را وارد در آن کنی داعی و غلبه شهوت ترا بر آن وانداشته چنانچه در زنا شراب و خواری (که غلبه شهوت سبب ارتکاب آنها است) و تو خودت داعی خویشتن بر ترک نماز شدی و گر نه در اینجا شهوتی نیست، بلکه عین استخفاف و بی‏اعتنائی است و همین است فرق میانه آن دو. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۴, ۱۲۷ هارون، از مسعدة بن صدقه روایت کرده است که گفت: شنیدم از امام جعفر صادق علیه السلام سؤال شده بود که: چیست حال و باک زناکننده که او را کافر نمی‏نامی، و ترک‏کننده نماز را کافر نامیده‏ای؟ و حجّت و دلیل در این فرق چیست؟ پس فرمود که: «زیرا زناکننده و آنکه به او شباهت دارد، جز این نیست که آن را می‏کند، به جهت بودن شهوت و خواهش نفس؛ زیرا که شهوت بر او غالب می‏شود. و ترک‏کننده نماز، آن را ترک نمی‏کند، مگر از روی استخفاف به آن و سبک شمردن حقّ آن. و این، به جهت آن است که تو زناکننده را نمی‏یابی که با زنی مجامعت کند، مگر در حالی که او به جهت مجامعتش با آن زن، لذّت می‏برد و خوشش می‏آید و او را می‏خواهد. و هر که نماز را ترک کند متعمّداً، که از روی قصد آن را نکند، قصدش در ترک آن، به جهت لذّت و خوشی نخواهد بود، و چون لذّت را برطرف کنی، استخفاف و سبکْ شماری واقع شود، و چون استخفاف واقع شود، کفر لازم آید». و از حضرت صادق علیه السلام سؤال شد و به آن حضرت عرض شد که: چه فرق است در میان کسی که به سوی زنی نظر کند، پس با او زنا کند، یا به سوی شرابی نگرد، پس آن را بیاشامد، و میان کسی که نماز را ترک کند، تا آنکه زناکننده و شراب‏نوشنده صاحب استخفاف نباشد، چنان که ترک‏کننده نماز استخفاف می‏کند؟ و حجّت در این باب چیست؟ و چیست علّتی که در میان این دو جدایی و فرق می‏کند؟ فرمود که: «حجّت آن، این است که هر چیزی که تو خویش را در آن داخل می‏کنی، هیچ داعی تو را به سوی آن دعوت نکرده، و شهوت غالبه بر تو غالب نشده است، مانند داعی و شهوت زنا و آشامیدن شراب، و تو نفس خود را به سوی ترک نماز می‏خوانی و در آنجا شهوتی نیست؛ پس همان، به عینه استخفاف است. و اینک، فرق میان این دو چیز است».